VS willen kunstmatig olierampje in hoge noorden

Zijn de huidige schoonmaaktechnieken goed genoeg om een olieramp in het hoge noorden te bestrijden? Om daar achter te komen hebben oliemaatschappijen vergunning aangevraagd om de komende zomer voor de Noordkust van Alaska een flinke olieramp in scène te zetten.

Men wil zo'n honderdduizend liter ruwe olie in de ijzige golven van de Beaufortzee laten stromen. Milieu-autoriteiten in Alaska steunen het bizarre plan, dat met de beste bedoelingen is opgezet. Het draait om de vraag in hoeverre de rampenteams een toekomstig ongeluk in de Arctische wateren aankunnen. Ook wil men uitzoeken of het mogelijk is om de weglekkende olie in brand te steken. Daarvoor moet men echter eerst de nationale autoriteiten overtuigen van de noodzaak van een experimentele olieramp en dat blijkt nogal lastig.

Met de herinneringen aan de miljarden-catastrofe met de Exxon Valdez nog vers in het geheugen lijkt het morsen van nieuwe olie wel zo ongeveer het laatste waaraan behoefte bestaat. Tegelijkertijd echter heeft ditzelfde ongeluk zowel de milieuautoriteiten als de olie-industrie met de neus op de gevaren van olieboringen in het Arctisch gebied gewezen. ""Onze grootste nachtmerrie is een olieramp voor de Noordkust van Alaska'', zegt olie-expert Christopher Pace van het Ministerie voor Milieubeheer in Alaska deze week in Science. De vrees bestaat dat standaardtechnieken om olie op te ruimen binnen de Poolcirkel niet bruikbaar zullen blijken. Het ruwe weer in de Beaufortzee, de duisternis die hier de hele winter heerst en het ijs maken het vrijwel onmogelijk om olieschermen en vegers, zoals die in warmere wateren worden gebruikt, in te zetten. Met olieschermen is in het hoge noorden nog geen enkele praktijkervaring opgedaan. Als kruiende ijsschotsen met een oliescherm in aanvaring komen klotst het vervuilde water waarschijnlijk al snel over de rand van het oliescherm en ook veegarmen worden ernstig door ijsgang gehinderd.

De geplande ramp in de ijzige Beaufortzee is bedoeld om alternatieve technologieën te beproeven. Alaska Clean Seas, een samenwerkingsverband van de voornaamste olie- en gasmaatschappijen die in het gebied actief zijn, denkt daarbij in de eerste plaats aan het verbranden van de olie, omdat dat in een ijszee waarschijnlijk effectiever is dan "dweilen' en vegen. Met verbranden zijn de afgelopen twintig jaar in het Arctisch gebied enkele kleine experimenten uitgevoerd, maar een grootschalig onderzoek is nodig om meer te weten te komen over de chemicaliën in de rook en de bedreiging die daarvan uitgaat voor reddingsploegen en omwonenden.

Plaatselijke autoriteiten hebben al toestemming gegeven voor een eventuele oliebrand. Waarschijnlijk laten zij zich daarbij leiden door het gegeven dat de oliewinning in Noord-Alaska zich steeds verder uit de kust beweegt, met alle risico's vandien.

Bij het nationaal milieubureau EPA (Environmental Protection Agency) heeft men vooralsnog de nodige reserves, mede ingegeven door de enorme milieuschade veroorzaakt door de Valdez. Door de daaruit voortvloeiende schadeclaims is het justitieel apparaat behoorlijk verstopt geraakt. Aan eventuele aansprakelijkheid voor nieuwe schade die voortvloeit uit een experimentele olieramp wil de EPA zijn vingers niet branden. Om de verantwoordelijkheid te delen wordt een ander nationaal bureau, waarschijnlijk de Minerals Management Service, aangezocht als medesponsor.

Vorig jaar werd een plan van het consortium Alaska Clean Seas voor een kleinere "demonstratie'-olieramp in de Chukchi Zee, tussen Alaska en Siberië, door de nationale autoriteiten getorpedeerd. Het principe werd goedgekeurd, maar het plan zou veel meer in detail moeten worden uitgewerkt.

Volgens het voorstel dat nu op tafel ligt zal een helicopter benzine uitgieten over de ruwe olie die op het water drijft en die vervolgens aansteken. De zwarte rookwalm die dan ontstaat vormt vermoedelijk het grootste probleem. Kankerverwekkende polycyclische koolwaterstoffen kunnen zich aan roetdeeltjes hechten en neerslaan, terwijl bij het verbranden van olie op (zout) zeewater ook dibenzofuranen en dioxinen kunnen ontstaan. Overigens hoopt men dat een deel van de olie aan het ijs kleeft en dan gemakkelijk kan worden opgeschept door reddingsploegen. Maar als het echt slecht weer wordt staat iedereen waarschijnlijk machteloos. (Science 13 sept.)