Uitspraken koningin in Japanse kranten uitzonderlijk genoemd

TOKIO, 24 OKT. Vrijmoedig woordgebruik dat zonder precedent is. Dat schreef vanmorgen de Mainichi Shimbun in zijn commentaar over de toespraak van koningin Beatrix tijdens het staatsbanket van afgelopen dinsdag, daarbij doelend op de uitspraken van de vorstin over rol van Japan in de Tweede- Wereldoorlog in het toenmalige Nederlands Indië.

De krant herinnerde daarbij in haar hoofdartikel aan de thermosfles die keizer Showa (Hirohito, red.) twintig jaar geleden in Rijswijk naar zijn auto kreeg geslingerd.

“Het feit dat particuliere organisaties uit Nederland mee naar Japan kwamen om inlossing van de ereschulden te zoeken herinnert ons hoe diep het lidteken is dat tot de dag van vandaag onder het Nederlandse volk bestaat”, aldus deze krant in haar commentaar. Ze roept de Japanse regering op “op zijn minst helderheid te verschaffen over de werkelijkheid van het kwaad, begaan tijdens de Tweede-Wereldoorlog en zowel in eigen land als in het buitenland de vrucht van deze reflectie te tonen gebaseerd op een nauwkeurige waarneming van de geschiedenis”.

“Uitzonderlijk”. Zo karakteriseerde de Yomiuri Shimbun gisteren in een hoofdartikel de uitspraken over de oorlog van koningin Beatrix. Uitzonderlijk, en ronduit, voegt de krant er, expliciet instemmend, aan toe.

De veel gelezen commentator van de Asahi Shimbun, Japans toonaangevende dagblad, Tenei Jingo, trok vanmorgen een vergelijking tussen het verduisteren van geld voor een taxi en het “wegen van een oorlog”, refererend aan het populaire verhaal hier van een Japanse werknemer van een Japans- Amerikaanse joint venture. Excuses van de werknemer worden door de Japanse manager aanvaard, maar diens Amerikaanse collega eist bovendien terugbetaling. In Japan lossen excuses alles op, en dat verklaart de grote kloof met het buitenland dat heel anders denkt, doelend op de kwestie van de ereschulden.

De vergelijking is volgens hem natuurlijk ongewoon, maar wat beide kwesties met elkaar gemeen hebben is dat “ze ons aan het denken zetten over verontschuldigingen en compensatie”.

De uitspraak van Beatrix dat de Nederlandse oorlogslachtoffers een hoofdstuk zijn uit de geschiedenis dat niet erg bekend is in Japan, is volgens de commentator “streng”. Volgens hem toonde de toespraak van de koningin een “grimmige visie op de Japanners als aanstichters van lijden. “Er is geen reden te geloven dat deze visie bestaat bij alleen maar de Nederlanders.”