Shamir zelf naar vredesconferentie

TEL AVIV, 24 OKT. De Israelische premier Yitzhak Shamir heeft gisteravond besloten zich aan het hoofd te plaatsen van de Israelische delegatie naar de vredesconferentie in Madrid.

Uit protest tegen de manier waarop Shamir het ministerie van buitenlandse zaken bij de samenstelling van de delegatie aan de kant heeft gezet besloot minister van buitenlandse zaken David Levy gisteravond thuis te blijven. “Ik wens u succes, maar ik ga niet”, antwoordde Levy toen Shamir hem telefonisch van zijn beslissing op de hoogte stelde.

Levy overweegt voorlopig niet af te treden maar zou zich volgens naaste medewerkers wel op korte termijn kandidaat kunnen stellen voor het leiderschap van Likud. Minister Ariel Sharon en de Likud-parlementariër Benni Begin hebben dat al gedaan.

De vertrouwenscrisis tussen Shamir en Levy is gisteravond op een kritiek moment aan de oppervlakte gekomen. Shamir heeft het moeilijk met Levy's enthousiasme voor de vredesconferentie en acht hem onder andere daardoor niet de geschikte man om het harde regeringsstandpunt in Madrid te verdedigen. In uiterst rechtse kringen wordt Levy wel “het schoothondje van Baker” genoemd. Ook heeft Shamir weinig vertrouwen in de persoonlijke kwaliteiten van Levy. Shamir stoort zich met name aan diens pompeuze gedrag en overgevoeligheid voor decorum.

Volgens de woordvoerder van Shamir is het een normale zaak dat de premier naar de uitzonderlijk belangrijke vredesconferentie gaat om Israels standpunten uit te leggen. Volgens hem was het niet Shamirs bedoeling Levy te diskwalificeren, maar ging het er uitsluitend om Israels afvaardiging naar Madrid zo sterk mogelijk te maken.

Pag 4:

Rechts blij met actie Shamir

Uit deze verklaring valt op te maken dat Shamir meent Israels standpunten sterker en geloofwaardiger in Madrid te kunnen uiteenzetten dan zijn minister van buitenlandse zaken.

Ultra-rechtse politieke stromingen waren gisteravond na het sensationele bericht over Shamirs initiatief tegen Levy in opperbeste stemming. De minister zonder portefeuille van de Moledet(vaderland)-partij, Rehavam Ze'evi, prees Shamirs beslissing om in zijn delegatie naast de Likud-parlementariërs Benni Begin en Uri Landau eveneens een vertegenwoordiger van de kolonisten uit de bezette gebieden op te nemen. “Ik had dat Shamir gisteren nog voorgesteld”, zei Ze'evi. Een woordvoerder van de belangrijkste kolonisten-organisatie, het ultra-nationalistische Gush Emonim, weigerde vanochtend overigens een gedelegeerde te leveren. “Dat zou betekenen dat wij het belang van de conferentie erkennen en van de besluiten die er kunnen worden genomen”, zei hij. “En dat willen wij niet.”

Onderminister van buitenlandse zaken Benjamin Netanyahu (uit het Shamir-kamp), die door Levy tot dusverre ook om persoonlijke redenen naar de achtergrond werd gedrukt, zal hoogstwaarschijnlijk in Shamirs delegatie als hoofdwoordvoerder optreden.

Door de directeur van zijn kabinet, Yossi Ben Aharon, aan het hoofd te plaatsen van de delegatie die met Syrië zal onderhandelen en de regeringssecretaris Elyakim Rubinstein te belasten met het overleg met Jordanië heeft Shamir vrijwel volledige controle over het Israelische onderhandelingsteam. Uri Lubrani zal hoogstwaarschijnlijk namens het ministerie van defensie de onderhandelingen met de Libanese delegatie in Madrid voeren.

De Shinui-oppositie partij legde gisteravond de harde samenstelling van de Israelische delegatie naar Madrid uit als overtuigend bewijs dat Shamir geen vrede wil, maar erop uit is de vredesconferentie zo snel mogelijk op te blazen. De oppositiepartijen Mapam en de Burgerrechtenpartij daarentegen prezen Shamir dat hij de verantwoordelijkheid voor het vredesoverleg op zich heeft genomen. Daardoor kan hij in een latere fase van het vredesoverleg Levy niet meer verantwoordelijk stellen voor de resultaten.

Shamirs ingrijpen in de samenstelling van de delegatie naar Madrid heeft voorlopig in ieder geval een neutraliserend effect op de ultra-rechtse kritiek op zijn vredesstrategie en brengt zijn regeringscoalitie voorlopig niet in gevaar. Door behalve Begin en Landau ook een vertegenwoordiger van de kolonisten naar Madrid te sturen drukt hij de felste tegenstanders van het vredesproces met hun neus op de politieke realiteiten in een veranderende wereld.

    • Salomon Bouman