Ruzie over inkomenseffecten "Simons'

DEN HAAG, 24 OKT. De negatieve gevolgen voor inkomens van het plan-Simons zijn veel omvangrijker dan tot nu toe werd voorzien. Dat zegt de Vereniging Contactgroep Personeelsfondsen Ziektekosten (CPZ), die zich baseert op eigen berekeningen. Het ministerie van WVC spreekt de bevindingen van de CPZ tegen.

De CPZ, een koepel van 230.000 werknemers van grote bedrijven, is sinds afgelopen zomer de aanjager van een golf van kritiek op de plannen van staatssecretaris Simons (volksgezondheid). Volgens de meest recente gegevens van de vereniging gaan niet alleen middengroepen, maar ook lagere inkomens er financieel op achteruit als de beoogde stelselherziening wordt doorgevoerd. WVC stelt in een reactie dat sommige mensen die er op achteruitgaan, zoals vrouwen met alimentatie, in het verleden met hun ziektekostenverzekering "voor een dubbeltje op de eerste rang' zaten. Tegenover negatieve gevallen - die incidenteel ook onder de lagere inkomens zullen voorkomen - staan volgens WVC positieve voorbeelden van mensen die erop vooruit gaan. Alles bij elkaar opgeteld is er een positief koopkrachtbeeld, aldus het ministerie.

Volgens de CPZ zijn veel negatieve inkomenseffecten van het plan-Simons het gevolg van het feit dat de inkomensafhankelijke premieheffing voor de ziektekostenverzekering is ondergebracht bij de belastingheffing. Het ministerie van WVC heeft bij berekeningen van gevolgen voor de koopkracht van het nieuwe stelsel hiermee tot nu toe geen rekening gehouden. Het ministerie van WVC bestempelt dit op zijn beurt als "grote onzin'. Volgens een woordvoerder is daar in de koopkrachtberekeningen wel degelijk rekening mee gehouden.

De CPZ heeft de nieuwe berekeningen naar de Eerste en de Tweede Kamer gestuurd. De Kamer heeft ingestemd met de invoering van de tweede fase van het nieuwe stelsel met ingang van 1 januari aanstaande, wanneer huisarts en geneesmiddelen onder de huidige AWBZ moeten vallen. In de Eerste Kamer, waar het plan nu in behandeling is, zijn veel bezwaren geuit tegen de stelselherziening die in 1995 voltooid zou moeten worden.

Door de fiscaliserende werking van het plan-Simons zal ziektekostenpremie betaald moeten worden over inkomen waarover tot nu toe geen ziekenfondspremie verplicht is - volgens WVC een bewuste keus van het tweede kabinet-Lubbers, overgenomen door het huidige kabinet. De CPZ geeft het voorbeeld van een gescheiden vrouw met eigen inkomen en alimentatie, die met haar totale inkomen onder de grens van het verplichte ziekenfonds blijft (52.300 gulden). Zij gaat er op jaarbasis honderden guldens aan inkomen op achteruit. Daarbij speelt vooral een rol dat zij tot nu toe ziekenfondspremie betaalde over haar eigen inkomen, en niet over haar alimentatie. Maar omdat de premie van de nieuwe ziektekostenverzekering als een belasting wordt geheven, moet zij na invoering van het plan-Simons in 1995 ook 7,3 procent premie over haar alimentatie betalen.

Zo gaat bij doorvoering van het nieuwe stelsel straks iedereen met bijverdiensten bij een inkomen onder de ziekenfondsgrens, ook ziektekostenpremie betalen over die extra verdiensten. Zo zal een predikant premie moeten gaan betalen over het geld dat hij ontvangt voor een extra predikbeurt (waarover hij tot nu toe alleen belasting betaalt). Degene die in een auto van de zaak rijdt en daarvoor tot nu toe alleen belasting betaalt, krijgt als de plannen doorgaan straks ook een nieuwe rekening gepresenteerd. Afhankelijk van de cataloguswaarde van de auto gaat hij van 300 gulden tot 500 gulden of nog meer extra ziektekostenpremie betalen. De CPZ heeft ook berekend dat de eigenaar van een woning met een modaal inkomen zonder hypotheek er bij doorvoering van het plan Simons op achteruit gaat, terwijl degene in dezelfde situatie met een hypotheek, honderden guldens per jaar wint.

Volgens de CPZ gaan bejaarden er tot tegen de tweeduizend gulden per jaar op achteruit. Als zij compensatie krijgen voor de inkomensachteruitgang bij de AOW, verliezen zij nog op de premie die zij over hun aanvullende pensioen moeten betalen. Compensatie van de netto-AOW betekent overigens de ontvangst van een hogere bruto-AOW, wat weer gevolgen heeft voor de bijstelling van de grens voor de huursubsiside en het kwijtscheldingsbeleid voor onder andere gemeentelijke belastingen en zuiveringslasten.

Belastingdeskundigen verbazen zich er al langer over dat WVC bij de presentatie van inkomenseffecten van het plan-Simons geen rekening heeft gehouden met fiscale effecten - al zegt het ministerie nu dat wel gedaan te hebben. De CPZ wijst erop dat verandering van grenzen van de schijven van de inkomstenbelasting, de aanpassing van belastingvrije sommen, forfaitaire bijtal- en aftrekposten (zoals voor huurwaarde en reiskosten) en het al of niet toepassen van inflatiecorrectie, allemaal invloed krijgen op de financiering van gezondheidszorg. “Het inbedden van de ziektekostenpremie in het fiscale traject is als het leggen van een tijdbom”, is de conclusie over dit aspect van het plan-Simons.