Patentaanvraag leidt tot goudkoorts bij genen-onderzoekers

Kun je zomaar patent aanvragen op menselijke genen? Daarover vliegen onderzoekers elkaar deze week in de haren op een van de grote congressen over menselijk genenonderzoek, vorige week in San Diego gehouden.

Biotechnologen hebben al jarenlang patent op bepaalde commercieel interessante genen die zij gebruiken voor biotechnologische produktie van nieuwe, lucratieve medicijnen, zoals recombinant-insuline. Maar de aanvraag die de National Institutes of Health (NIH) in de VS onlangs indienden is van een ander kaliber. Afgelopen zomer heeft de neurologische onderzoeksafdeling van de NIH in een 400 pagina's dik dossier patent aangevraagd op maar liefst 337 menselijke genen, waarvan zelfs de functie in de meeste gevallen nog niet eens bekend is. Sommige onderzoekers zijn hier woedend over. ""Het is een absolute schande'', brieste de Britse geneticus dr. Ben Carritt tegen verslaggevers van Reuter op het congres in San Diego. Behandeling van een biotechnologisch patentaanvraag duurt in de VS gemiddeld ongeveer twee jaar en voorlopig weigert het patentbureau elk commentaar.

Volgens de redactie van Nature is onder genen-jagers inmiddels een ware goudkoorts uitgebroken. Zowel biotechnologiebedrijven als onderzoeksinstellingen gaan proberen om zoveel mogelijk genen te patenteren, ook al hebben ze nog geen enkele idee waar die genen voor zouden kunnen dienen. Discussies over deze ontwikkelingen domineren de bijeenkomst van de Human Genome Organisation in San Diego. Patenten zijn immers in principe bedoeld om een nieuwe methode of aanpak te beschermen en het is maar de vraag of je een patent kunt claimen op iets dat al lang op aarde bestond.

Onderzoeker Graig Venter, die namens de NIH de aanvraag voor de 337 genen heeft ingediend, heeft alvast aangekondigd dat hij van plan is om voortaan elke maand op zo'n 1000 genetische sequenties (DNA-fragmenten waarvan de basenvolgorde is vastgesteld) patent aan te vragen. Maar blijkbaar bestaat er binnen de NIH nog de nodige verdeeldheid over het te voeren beleid, want Nobelprijswinnaar James Watson, indertijd mede-ontdekker van de dubbele-helix structuur van het DNA en nu leider van het Menselijk Genoom Projekt, noemde de run op patenten pure waanzin. Volgens Watson bestaan er inmiddels zulke handige volautomatische apparaten om DNA-sequenties vast te stellen dat zelfs een aap ze kan bedienen. Die kan het werk van Venter en de zijnen wel overnemen. (Reuter)