Akkoord EG en EVA over Europese markt

LUXEMBURG, 22 OKT. Na jaren van moeizaam onderhandelen is vannacht in Luxemburg op het laatste moment een akkoord tot stand gekomen tussen de twaalf landen van de Europese Gemeenschap en de zeven landen van de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA) over de zogeheten Europese Economische Ruimte (EER).

Het akkoord houdt in dat de EVA-landen - IJsland, Noorwegen, Zweden, Finland, Zwitserland, Oostenrijk en Liechtenstein - vanaf 1 januari 1993 een groot aantal van de in de EG geldende regels op het gebied van de interne markt overnemen. Daardoor ontstaat een grote, 19 landen omvattende vrijhandelszone waarbinnen goederen, diensten, kapitaal en personen onbelemmerd de nationale grenzen kunnen passeren. Het gaat om een markt die dan meer dan 40 procent van de wereldhandel omvat en waar meer dan 370 miljoen mensen wonen.

Hoewel al in 1984 sprake is geweest van nauwere samenwerking tussen de EG en de EVA, die in 1960 was opgericht als tegenwicht van de EG, duurde het tot 1989 voordat de negentien landen besloten te gaan onderhandelen over een Europese Economische Ruimte. Die onderhandelingen verliepen zeer stroef. Groot probleem was dat de verschillende EVA-landen veelal verschillende aspiraties hadden. Zo bleken landen als Oostenrijk en Zweden de EER ook als opstap naar een volwaardig EG-lidmaatschap te zien.

Het akkoord over de EER had in juni van dit jaar al rond moeten zijn, maar eerst werd de deadline vooruitgeschoven naar juli en vervolgens naar gisteren. Drie grote problemen stonden tot vannacht nog een akkoord in de weg: het transito-verkeer van EG-vrachtauto's door Oostenrijk en Zwitserland, de visserijrechten van zuidelijke EG-lidstaten in de Noordeuropese wateren en de financiële bijdrage die de EVA zou betalen voor toegang tot de EER.

Pag.5:

Wat het eerste punt betreft leek gistermiddag een akkoord te zijn bereikt in de raad van ministers van transport, na afloop waarvan een triomfantelijke Nederlandse minister van verkeer, Hanja Maij-Weggen, verkondigde dat er overeenstemming was over vermindering van de milieubelasting door het EG-vrachtverkeer in die landen. Alleen Griekenland was het er niet mee eens, maar mevrouw Maij-Weggen leek er niet zwaar aan te tillen dat de Grieken daardoor het EER-verdrag zouden blokkeren.

Door ingrijpen van Karel Van Miert, de Europese Commissaris voor transport, werd het stranden van de EER in het zicht van de haven voorkomen. De uitbreiding van het aantal Griekse vrachtauto's door Oostenrijk werd uiteindelijk bereikt door de formule dat de Grieken voor elke twee ritten via gecombineerd vervoer (vrachtwagens op de trein) één gewone rit over de weg mogen maken.

Wat de visserijrechten betreft is overeengekomen dat de EG 11.000 ton vis mag vangen in de Noorse wateren en 3000 ton in de IJslandse. Spanje, Portugal en Ierland krijgen daarvan elk een deel, Spanje het grootste omdat het tot het jaar 2000 niet in de Noordzee mag vissen. In ruil daarvoor krijgt Noorwegen voor een aantal visserijprodukten vrije toegang tot de Europese markt.

De EVA-landen zullen in het steunfonds voor de armere EG-landen in een periode van vijf jaar 2 miljard ECU (4,6 miljard gulden) storten: 500 miljoen ECU (1,15 miljard gulden) in de vorm van giften, de rest in de vorm van zachte leningen tegen een rente van 3 procent.

In de praktijk betekent het akkoord dat de EVA-landen tienduizenden pagina's Europese wetgeving moeten overnemen, en honderden regelingen in hun eigen wetgeving moeten integreren op het gebied van het vrije verkeer van goederen, diensten en kapitaal. Ook de concurrentiewetgeving van de EG behoort daartoe. Via gezamenlijke ministerraden en betrokkenheid van de EVA bij het Europese Hof van Justitie moet de nauwe samenwerking worden bekrachtigd.

Na het politieke akkoord dat vannacht is bereikt moeten nog tal van juridische en technische details van de overeenkomst worden uitgewerkt, maar de verwachting is dat daarover geen nieuwe moeilijkheden zullen ontstaan. Pas na goedkeuring door de nationale parlementen, die waarschijnlijk een jaar in beslag zal nemen, kan het verdrag worden geratificeerd.