Conservatieve campagne tegen de BBC

LONDEN, 21 OKT. De BBC, het bolwerk van internationaal erkende kwaliteit, dreigt te worden ontmanteld. In de Britse Conservatieve Partij gaan steeds luider stemmen op die roepen dat de British Broadcasting Corporation een van de laatste, door de belastingbetaler gefinancierde bureaucratische bolwerken is. Bureaucratisch bolwerk is een vloekwoord, dat alleen goed gemaakt kan worden door onmiddellijk mondspoelen met de term blootstellen-aan-de-werking-van-de-markt. Waarom dus, vragen vooraanstaande Lagerhuisleden zich luchtig af, geen commerciële invloed op Radio 1 en 2, op de lokale radiostations en op de beide televisiezenders?

Het vooruitzicht van een commercieel gefinancierde BBC vervult de verdedigers van goede, ouderwets-degelijke en aan de samenleving dienstbare radio en televisie met afschuw. Maar de suggesties vallen in goede aarde bij die sectie van de Conservatieve Partij die er al jaren naar hunkert “die linkse jongens bij de BBC” op hun plaats te zetten. En als het commerciële televisie-net, ITV, op zijn kop gezet en uitgeschud kan worden, zoals vorige week is gebeurd met de herverdeling van zendvergunningen, waarom zou de BBC dan een dergelijk lot bespaard worden?

De openlijke discussie over de bureaucratische structuur van de BBC heeft niet alles met Thatcher-ideologie te maken. De discussie is bijna een campagne geworden nu de leiding van de Conservatieve Partij de BBC openlijk beschuldigt van partijdigheid in haar berichtgeving - een beschuldiging die Labour in omgekeerde richting overigens ook maakt.

Tijdens het partijcongres in Blackpool was premier John Major naar verluidt zo razend over de manier waarop het belangrijke negen-uur-journaal de Conservatieve aanpak van de gezondheidszorg had geportretteerd, dat hij tijdens een partijtje 's avonds heel onaangename dingen tegen aanwezige BBC-bazen meende te moeten zeggen. De partijvoorzitter, Chris Patten, wist enkele dagen later golven van instemming uit de zaal te ontketenen door openlijk het toonaangevende BBC-radioprogramma "Today' van linkse vooringenomenheid te betichten. “Bel ze op! Leg de telefooncentrales lam!”, riep Patten en de zaal brulde.

Hoezeer het menens was, bleek uit Pattens toezegging dat op de omslag van de eerstvolgende Conservatieve partijkrant de telefoonnummers van alle radio- en televisiestations zullen worden afgedrukt. Speciale "media-bewakingsteams' zullen er in de aanloop tot de verkiezingen voor moeten zorgen dat elke kieskring zijn (lokale) radio- of televisiestation lik op stuk geeft wanneer de Conservatieve doelstellingen “vervormd” of “fout uitgelegd” worden.

De afkeer die Margaret Thatcher van "de media' had was legendarisch. “Zijn jullie niet met erg veel voor het maken van één programma”, voegde ze ooit de staf van een ITV-maatschappij toe, toen die was uitgelopen om haar komst naar de studio gade te slaan. En Thames-Television, een 24 jaar oude televisiemaatschappij die vorige week tot algemene ontsteltenis haar licentie voor uitzendingen in het komend decennium verloor, is ervan overtuigd dat Thatcher het idee van het veilen van zendmachtigingen er persoonlijk doordrukte, nadat ze een voor haar regering vernietigende Thames-documentaire over het neerschieten van drie IRA-leden in Gibraltar had aanschouwd.

John Major, als Thatchers opvolger, heeft een zakelijke opstelling jegens de media. Naar verluidt is hij geschrokken van het effect dat de veiling van zendmachtigingen, vorige week, heeft gesorteerd. Hij zou ervoor willen zorgen dat een dergelijke uitkomst op die manier nooit meer kan worden veroorzaakt: vier bestaande maatschappijen verloren hun licentie aan soms dubieuze nieuwkomers. Duizend banen worden direct bedreigd en gerechtelijke procedures dreigen.

Politiek-strategisch komt de opschudding om winnaars en verliezers al helemaal ongelegen: de verdwijnende maatschappijen zitten hun huidige licentie nog vijftien maanden uit. Dat zal zeker tot kwaliteitsverlies leiden voor de kijker en - zo vrezen de Conservatieven zelf - tot weinig enthousiasme bij de programmamakers om de Conservatieven in de komende nationale verkiezingen meer dan het volle pond te geven. Een enkele angsthaas in hun gelederen spreekt zelfs al van “een tikkende tijdbom”.

De BBC intussen ging gisteren zover dat ze zich in een woedende ingezonden brief aan The Sunday Times, afkomstig van de toekomstige directeur-generaal, John Birt, verdedigde tegen de aantijgingen. Birt schrijft dat de wens tot strikte onpartijdigheid van de BBC-programma's en -journalisten af te zien valt.

“We zijn er niet om persberichten voor te lezen. In de komende verkiezingen gaat het hard tegen hard tussen partijen die nek-aan-nek liggen. In de tijd die daaraan vooraf gaat zullen de emoties hoog oplopen. De BBC zal blijven luisteren naar klachten en die ook serieus bestuderen. Maar we laten ons niet intimideren, door welke van de partijen ook.”

Indien het werkelijk komt tot een vergaande herstructurering van de BBC, zal de opschudding daarover enorm zijn. Nu al leiden berichten over een mogelijke aanslag op de bestaande structuur tot protesten uit het verre buitenland. Verdedigers van de BBC-bestaande-stijl zeggen dat een regering die aan het knoeien slaat met dit instituut, iets weggooit dat bijna internationaal bezit is. Efficiency en verantwoord omgaan met het beschikbare kijkgeld is één ding, maar het introduceren van commerciële pressie is iets heel anders. Waar blijven dan radioprogramma's als "Woman's Hour', documentaires over specialistische onderwerpen of voor commercieel niet-interessante luisteraars-kijkers als gepensioneerden en de hele kleintjes? En hoe vergaat het de BBC-nieuwsafdeling dat zich nu kan permitteren in één uitzending zowel de verdediging van de gezondheidszorg uit de mond van de betreffende minister te registreren als ook bij patiënten en ziekenhuisdirecties op bezoek te gaan om hun werkelijkheid in beeld te brengen?

    • Hieke Jippes