Spiders and Spoons

Oktober! Tijd om druiven te oogsten en bollen te planten! Terwijl het zo hard waait en regent dat zelfs de kater van de buren zich niet meer in onze tuin vertoont moeten we daar maar eens diep over nadenken. Zo liggen de door mij bestelde en enige tijd geleden bezorgde bollen om deze en andere redenen nog in de schuur. Dat is een waagstuk, want het gevaar is niet denkbeeldig dat ik daar pas over een paar maanden weer aan denk; maar volgens Christopher Lloyd kunnen bollen die je je in maart opeens herinnert nog heel goed groeien en bloeien in mei. Toen ik deze geruststellende opmerking nasloeg in The Well-Tempered Garden kwam ik een passage tegen over zaadcatalogi. ""Wat een vreemde conventies'', zo luidde die passage, ""spreiden de professionele zaadmensen ten toon in het gebruik van plantennamen voor hun catalogi. Ze gebruiken namen als Sweet Pea, Wallflower, Honesty en Aster inplaats van Lathyrus, Cheiranthus, Lunaria en Callistephus, maar verkiezen Antirrhinum, Aquilegia en Digitalis boven Snapdragon, Columbine en Foxglove.''

Aangezien ik nooit eerder een Engelse zaadcatalogus had gezien vroeg ik me af of dat nog steeds waar was (het boek van Lloyd is van 1970); maar dezelfde geheimzinnige krachten die het zo doen regenen zodra ik wil planten maakten dat Thompson & Morgan's zaadcatalogus voor 1992 de volgende ochtend al arriveerde; en daar ik die al meer dan een jaar geleden had besteld was het een echte verrassing. Deze eerste kennismaking was inderdaad een belevenis - het was of ik plotseling wakker werd in de wonderwereld van Gardener's World. Het hele vocabulaire van Gardener's World is er: "lovely foliage', "delightful fragrance', "indispensible (sic) border plant', "eye-catching effect', "a fine performer', "high quality spikes'... - je hoort de stemmen van Geoff en Nigel.

En aan het systeem is niets veranderd. De alfabetische lijst van planten, voorafgegaan door verlokkelijke bladzijden met "het nieuwste en het beste', hangplanten in manden (ook weer zo'n obsessie van Gardener's World) en "Speed plugs' (dat zijn heel kleine zaailingen, nog niet klaar om uitgeplant te worden, levertijd april), eist wel enige oefening. De meeste viooltjes staan onder Pansy en verschijnen op vier plaatsen in de catalogus, klaprozen onder Papaver, Tropaeolum onder Nasturtium en Afrikaantjes zowel onder Marigolds als onder Calendula. De vaste Sweet Pea wordt gevonden onder Lathyrus, maar de eenjarige onder Sweet Peas.

Maar dit excentrieke systeem is nu eenmaal wat Engeland maakt tot wat het is. De Engelsen zijn vermoedelijk bereid er voor te sterven (""Wat? Kinderen meerdere vreemde talen leren? Onze nationale souvereiniteit opgeven en sweet peas rubriceren onder Lathyrus odoratus? Dat nooit!''). En aan de andere kant zijn sommige eigenaardigheden niet specifiek Engels, bijvoorbeeld de ongeëvenaarde afstotelijkheid van sommige van de afgebeelde bloemen. Kleurenfoto's zoals je in zaadcatalogi aantreft zijn een gruwel op zichzelf - die dodelijke combinatie van goedkoop papier, vloekende kleuren en liefdevol detail is vrijwel universeel. Dit is vooral opvallend het geval met bloemen die zich in de bijzondere aandacht der kruisbestuivers kunnen verheugen. De aanblik van sommige begonia's - ""this tumbling mass of summer colour'' (Crispa marginata Mixed is het ergst), of de impatiens (I. balsam "Double Strawberry en Blackberry Ice' bijvoorbeeld) zou een gevoelige ziel voorgoed van het tuinieren kunnen doen afzien. En wie zou Digitalis parviflora "Dwarf sensation' in zijn tuin willen hebben? De helft van het formaat van een gewone vingerhoedskruid en ""heel uniform met grote open bloemen dicht opeengepakt rond de steel'', dat klinkt onheilspellend. Soms zijn alleen de namen al afschrikwekkend: Calendula "Radio Extra Selected', Cuphea "Bunny Ears Mixed', of Chrysanthemum "Spiders and Spoons Improved'? Het hardst komt het aan met planten waar je speciaal van houdt: wie kwam op de gedachte dat er zes duimen hoge Juffertje-in-'t Groen nodig waren, genaamd "Dwarf Moody Blue'?

Intussen is er ook een plant die ik beslist moet hebben en dat is een bepaalde soort kattekruid, met de gepredestineerde naam Nepeta cataria: ""geen kat mag deze Nepeta worden onthouden. Het brengt bij hen zeer bizarre reacties teweeg..'' Op de foto is niet veel van de plant te zien, niet meer dan een blauwe vlek onder een kat die zeer bizar doet.

Maar wat de Thompson & Morgan catalogus werkelijk tot creatieve lectuur maakt is het feit dat alles door elkaar staat. Niet de groentes uiteraard, die komen stemmig aan het eind, maar verder staat alles in een enkele alfabetische lijst - eenjarigen, vaste planten, kuipplanten, serreplanten, grassen, bomen en heesters. Dat leidt tot "bizarre reacties': terwijl je rustig bladert, met ongecompliceerde gedachten over de eenjarigen voor volgende zomer, valt je opeens in dat je een palmboom of een bonsai sequoia uit zaad zou kunnen kweken, of de hele tuin in de rouw dompelen met zwarte bloemen (klaprozen, stokroos, viooltje, anjer, korenbloem, onder B voor black), "to scarify' de zaden van cautleya door ze tussen twee stukken schuurpapier te wrijven, of de helft van het grind te vervangen door 'levende stenen' (Lithops "Pebble Plants Mixed': ""deze kiezelstenen heb ik uit zaad gekweekt'' - ""Dr Livingstones, I presume?'').

Ook interessant is het licht dat deze catalogus werpt op de gewoontes van de Britse tuinier; al die mensen die hun vaste planten zelf kweken uit zaad. Ik telde maar liefst 206 geslachten van vaste planten in deze zaadcatalogus; die van Van Tubergen, min of meer het Nederlandse equivalent voor zover ik weet, heeft er maar 28. De meer gespecialiseerde catalogus van de Cruydt-hoeck (waarin het tellen lastiger is) brengt het tot zowat 135. Zijn vaste planten duurder in Engeland of zijn de Engelse tuiniers zoveel geduldiger?

Wat mijzelf betreft, mijn besluit staat vast. De bollen kunnen wachten. Ik bestel vandaag nog wat zaden van de Cycad ("levende fossielen', "eens dinosauriërvoedsel', een beetje langzaam groeiend maar zeer langlevend). En, een koopje voor 99 pence: tien zaden van de Pinus pinea - jawel, de kerstboom. (Thomson & Morgan, London Road, Ipswich, Suffolk IP2 0BA)