Shamir ziet geen beter alternatief meer

TEL AVIV, 19 OKT. “Ik zal de regering aanbevelen voor deze weg (de vredesconferentie) te kiezen. Ik zie geen beter alternatief”, zei de Israelische premier Yitzhak Shamir gisteravond in een vraaggesprek voor de televisie.

“Het is de eerste maal dat we rechtstreeks met de Arabische buren kunnen onderhandelen. Dat hebben we altijd gewild. Rechtstreekse onderhandelingen zonder voorwaarden vooraf.” Hij waarschuwde het Israelische volk dat het heel moeilijke onderhandelingen zullen worden waarvan “we niet weten wat de resultaten zullen zijn”.

Nadat hij er door de flamboyante onderminister Geula Cohen van de Tehyah-regeringspartij van was beschuldigd “Israel aan de PLO te hebben verkocht”, verzekerde hij de joodse kolonisten in de bezette gebieden gisteravond dat “ze gerust kunnen zijn”. Over het opgeven van Judea, Samaria en de Gaza-strook piekert hij niet. Palestijnse bestuursautonomie volgens de akkoorden van Camp David staat hem voor ogen. Meer niet.

Het lijdt geen twijfel dat de Israelische regering tijdens een van haar eerste zittingen, misschien zondag al, de aanbeveling van Shamir om naar de vredesconferentie voor het Midden-Oosten in Madrid te gaan zal aanvaarden. En mocht Tehyah wellicht met steun van twee andere ultra-rechtse partijen, Moledet en Tsomet, besluiten een regeringscrisis te forceren, dan staat de Arbeiderspartij klaar om onder de regering een "veiligheidsnet' te spannen.

Onzekerheid over de samenstelling van de namenlijst van de Palestijnen die in het kader van de Jordaans-Palestijnse delegatie naar Madrid zullen gaan weerhield Shamir er gistermiddag van de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, James Baker, zijn onmiddellijke "ja-woord' voor deelname aan de vredesconferentie te geven. De verzekering van Baker dat deze lijst voor Israel aanvaardbaar moet zijn, was voor hem niet voldoende, temeer omdat de Amerikaan de lijst niet aan de Israelische premier liet zien. “Als dat gebeurt komt de vredesconferentie in gevaar”, waarschuwde de Palestijnse leider Faisal Husseini. “Een Israelisch veto over de samenstelling van de Palestijnse delegatie aanvaarden we niet.”

Pag 4:

Palestijnen onder de indruk

Shamir is echter beducht dat de Palestijnen achter Israels rug toch nog PLO-Palestijnen en misschien een Palestijn uit Oost-Jeruzalem in het Palestijnse deel van de Jordaanse delegatie zullen smokkelen.

“We hebben onze wegen omdat uit te zoeken”, zei hij staande naast Baker na afsluiting van de onderhandelingen. De Israelische poging de PLO volledig van het vredesproces te elimineren is het laatste schimmengevecht dat een formeel Israelische besluit naar Madrid te gaan in de weg staat. Ook Shamir moest gisteravond toegeven dat tijdens de vredesconferentie “de PLO tot mijn spijt wel ergens zal zijn”.

Tijdens de vredesconferentie in Madrid zal de PLO in Tunis achter heel doorzichtbare gordijnen aan de touwtjes van de Palestijnse afgevaardigden trekken. In alle fasen van de samenstelling van de Palestijnse groep heeft de PLO het laatste woord gehad. De Palestijnse onderhandelaars uit de bezette gebieden hebben zelfs ongehinderd met PLO-vertegenwoordigers in Amman en elders kunnen onderhandelen. De Israelische kranten hebben die “zichtbare rol” van de PLO in het onderhandelingsproces de laatste dagen in nieuwsberichten en hoofdartikelen sterk belicht waardoor de PLO in het politieke bewustzijn van het Israelische volk weer wat is opgerukt.

“De PLO is niet op een zijspoor geplaatst”, zei Fayez Abu Rahme een met de PLO geïdentificeerde advocaat in Gaza gisteravond. “Eindelijk is er hoop voor ons”. “Dit kan een keerpunt zijn in onze geschiedenis”, zei Ibrahim Abdul Hadi, een zakenman uit Nablus. “Maar toch zijn we bang dat we onze Palestijnse staat niet krijgen. We zijn al zo vaak teleurgesteld. Hoeveel druk zullen de VS op Israel willen uitoefenen als het er echt op aankomt en Israel in de bezette gebieden na een overgangsperiode van enkele jaren ruimte moet maken voor een Palestijnse staat”, vroeg hij zich af.

De gisteren opnieuw tijdens de persconferentie Jeruzalem nadrukkelijk door Baker herhaalde uitspraak dat de “nederzettingen een obstakel op de weg naar vrede zijn”, heeft in de nieuwe internationale context waarin de vredesconferentie in Madrid zal plaatshebben op de Palestijnen meer indruk dan ooit gemaakt. Temeer omdat de Russische minister van buitenlandse zaken, Boris Pankin, er onmiddellijk aan toevoegde dat de Sovjet-Unie op basis van veiligheidsraadresolutie 242 voor “land in ruil voor vrede” is.

Zowel in Palestijnse als Israelische kringen ligt de nadruk van het debat over de vooruitzichten van de vredesconferentie op de Palestijnse kwestie. Mogelijke gevolgen voor de toekomst van de Golan-hoogvlakte staan voorlopig nog wat op de achtergrond maar zullen ongetwijfeld scherper worden gewogen als Israeliërs en Syriërs in Madrid tegenover elkaar komen te zitten.

In Palestijnse kringen bestaat de door berichten in de Israelische pers aangewakkerde vrees, dat Syrië bereid zou zijn met Israel een aparte vredesregeling te treffen voordat de Palestijnen hun nationale rechten hebben verkregen.

    • Salomon Bouman