Dit is een artikel uit het NRC-archief

Sport

Kamski noemt Kasparov een intrigant

TILBURG, 18 OKT. Voor Hans Böhm is Jan Timman de Kasparov van Nederland. Voor Gari Kasparov is Timman een "klasbak' van een grootmeester. Maar natuurlijk geen Kasparov. Er is maar één Kasparov. Hijzelf, geboren Weinstein, uit Bakoe, Azerbeidzjan. Wereldkampioen sedert 1985. De grootste schaker aller tijden, de enige schaker die de magische Elo-grens van 2800 punten haalde. En volgens Gata Kamski de verse dictator van de schaakwereld. De kleine Kamski noemde de wereldkampioen in de jongste editie van Inside Chess de "Caligula' onder de schakers.

De aantijging had geen nadelige invloed op de concentratie van Kasparov. Hij opende gisteren in Tilburg het Interpolistoernooi met winst. Met zwart dwong hij Jan Timman tot overgave. Na vier uur en 35 zetten ondertekende de Amsterdammer zijn vonnis. De wereldkampioen kreeg gezelschap van Anand, die Short met zwart versloeg. Kamski ontsnapte aan de nederlaag. Hij stond royaal verloren, maar Kortsjnoi verzuimde toe te slaan: remise. Karpov brak af tegen Barejev. De debutant miste in tijdnood door nervositeit de winst en vecht voor remise.

Voor Kasparov is Tilburg een belangrijk toernooi. Na de tweede plaats in Linares en de derde in de Euwe-memorial in Amsterdam moet hij het onweerlegbare bewijs leveren de "prima donna' van de schaakwereld te zijn. Hij bereidde zich zes weken voor. In Los Angeles met zijn nieuwe trainer Makaritsjev.

Het openingsnummer tegen Timman verliep buitengewoon plezierig en gemakkelijk. Hij kreeg alle gelegenheid voor een paar vrolijke combinaties. De Amsterdammer speelde aarzelend, stelde zich in de koningsindiër opvallend bescheiden op en maakte een paar kinderlijke fouten. Na zwarts 17e zet (h4) had paardruil op e4 veel rampspoed voorkomen. Na zwarts 20e zet Pg4 bood Dd2 meer defensieve aanknopingspunten dan Df3.

Timman maakte achter het bord een vermoeide indruk. Hij keerde maandag terug uit Reykjavik. In IJsland werd hij vijftien ronden gemarteld, hetgeen resulteerde in de voorlaatste plaats en het verlies van 20 Elo-punten. Dinsdag hield hij zijn analyse-boek, Schaakwerk II, ten doop en woensdag nam hij zijn intrek in het bungalowpark De Parel in Oisterwijk, het jaarlijkse onderkomen van de alle deelnemers in Tilburg.

Behalve uiteraard voor Kasparov. Die nam met vrouw zijn intrek in een meersterren-hotel. Hij ging onmiddellijk in conclaaf met de organisatie over het aanvangsuur. Hij wilde een kwartier later beginnen dan gebruikelijk was in de voorgaande edities. Een reden gaf hij niet op. Hij wilde dat gewoon, dus ging directeur Rennings overstag. Bovendien wordt er in het derde lustrum niet gevlagd. Geen vlaggetjes voor het land van herkomst op de speeltafels, geen vlaggen voor het gebouw. Gezien de instabiele situatie in de Sovjet-Unie.

Nog voordat er een zet was gedaan, gonsde het interview van Kamski door de wandelgangen. De winnaar van het vorig jaar, met Ivantsjoek, haalde in Inside Chess ongemeen fel uit naar Kasparov, Karpov en de Amerikaanse schakers. Kasparov vergeleek hij met Caligula, de perverse Romeinse keizer. Kasparov was een intrigant, eem verraderlijke politicus, die overal de hand inhad. Zo was de wereldkampioen ervoor verantwoordelijk dat hij, Gata Kamski, in februari in Linares op de laatste plaats was geëindigd.

Door een oude truc, die veel werd toegepast in de Sovjet-sportwereld: voedselvergiftiging. Via zijn glas sinaasappelsap. Voor elke ronde dronk kleine Gata een glas sinaasappelsap en in elke partij voelde hij zich misselijk en had hij last van helse hoofdpijnen.

Vader Rustam had monsters opgestuurd naar laboratoria in de regio, maar die weigerden het onderzoek uit te voeren. Op instignatie van Kasparov natuurlijk, wie anders. Geen wonder dat Kamski met 2,5 punt op de laatste plaats eindigde en zijn elo daalde van 2650 naar 2595. En had Kasparov er ook niet voor gezorgd dat het kwalificatietoernooi voor de World Cup verplaatst werd van Dubai, via Joegoslavië naar Moskou, zodat de naar de Verenigde Staten gevluchte Kamski niet kon meedoen?

Met de jonge wildheid van zijn 19 jaar sloeg hij driftig om zich heen. De Amerikaanse schakers waren geen haar beter. Drie jaar werd hem de Samford-schaakbeurs van 60.000 gulden onthouden. Voorzitter Dlugy was een egost, alleen uit op eigen gewinen de waakhond van Kasparovs belangen in de Verenigde Staten. En Fedorowicz, Benjamin, Goerevitsj, Seirawan, allemaal spanden ze samen tegen hem, de aanstaande wereldkampioen. Alleen Immopar, een Frans ontroerend goed bedrijf, geloofde in zijn capaciteiten. Het bedrijf staat garant voor 1.750.000 francs (600.000 gulden) in vijf jaar.

In Tilburg deed Kamski geen uitspraken. Hij zei niets. Zat kaarsrecht achter de tafel, ontweek Kasparov en speelde remise tegen Kortsjnoi. Kamski is ervan overtuigd dat hij de tweede Kasparov is. Voor Gari Kasparov is hij (nog) niet eens een èchte grootmeester. En natuurlijk nooit een Kasparov.