Procenten

Procenten zijn lastige grootheden om mee te rekenen. Vaak worden ze gebruikt om bepaalde argumenten of beweringen cijfermatig te staven, waarbij een percentuele benadering het voordeel heeft dat een bepaalde samenhang makkelijker tot uitdrukking komt.

De uitspraken van A. Steekelenburg, woordvoerder van de Milieufederatie, over de groeiplannen van de Rotterdamse haven (NRC Handelsblad, 10 oktober) vormen daarop geen uitzondering. Helaas blijkt het goochelen met procenten moeilijker dan de meesten denken.

Allereerst zegt Steekelenburg dat de bijdrage van de Rotterdamse haven aan het BNP, thans 2,5 procent of 10 miljard gulden, met 50 procent zal toenemen, en "dus' 15 miljard zal bedragen. Het is mij echter niet duidelijk dat die toename met de helft refereert aan de relatieve of de absolute bijdrage.

Als het BNP elk jaar zou stijgen met 4 procent in de jaren 1991 tot en met 2010, dan zitten we na twintig jaar met een BNP dat 219 procent bedraagt van het BNP thans. Uitgaande van hetzelfde BNP over 1990 als Stekelenburg doet, kennelijk 400 miljard, komt men dan op 876 miljard, 400 maal de twintigste macht van 1,04.

De derde fout, waarschijnlijk een rekenfout, wordt gemaakt als de daling van 2,5 procent naar 1,9 procent een daling van een vijfde genoemd wordt.

In werkelijkheid betreft het dan een afname van 24 procent, hetgeen beter tot zijn recht zou komen met de bewoordingen bijna een kwart' dan met een vijfde'.

Overigens is het natuurlijk zo dat in het geval de uitgangspositie juist is, en de 50 procent groei inderdaad betrekking heeft op de absolute bijdrage, de uiteindelijke relatieve bijdrage aan het BNP zal dalen tot 1,7 procent, ofwel een relatieve relatieve afname van 32 procent, bijna een derde dus.

    • Jacques Schuurman