Kamer vergadert weer eens over zichzelf

DEN HAAG, 16 OKT. Waarnemend Tweede-Kamervoorzitter Castricum (PvdA) laat de voorzittershamer tollen in zijn rechterhand. Zojuist heeft hij de vergadering geopend, maar aanwezig zijn slechts de VVD-afgevaardigde Wiebenga, de Centrumdemocraat Janmaat - en natuurlijk leden van het Kamerpersoneel. Over hen gaat het debat dat op de agenda staat: de behandeling van de afzonderlijke hoofdstukken van de rijksbegroting begon gisteravond met die van de Hoge Colleges van Staat. Dat zijn behalve de Hoge Raad, de Raad van State, de Rekenkamer, de Ombudsman ook de Eerste en Tweede Kamer.

Normaal gaat het om een hamerstuk, maar dit jaar is er verschil van mening tussen Kabinet en Kamer over een post van vijf miljoen gulden. De totale begroting van de volksvertegenwoordiging beloopt voor 1992 103 miljoen gulden. De Kamer claimt het extra bedrag om de kosten te bestrijden die voortvloeien uit de ingebruikneming van de nieuwe vergaderzaal begin volgend jaar. Vanavond vergadert de Kamer weer eens over zichzelf.

Het wachten is op de hoofdrolspelers: minister Dales (binnenlandse zaken) en Kamervoorzitter Deetman (CDA). Als voorzitter van het presidium van de Tweede Kamer is het vanavond de taak van Deetman om Dales erop te wijzen dat een zeer ruime Kamermeerderheid niet van plan is te beknibbelen op het eigen budget.

Nu komt Deetman binnen en hij neemt onwennig plaats in de bankjes van de CDA-fractie. Castricum geeft signalen aan onzichtbare stemmen achter de groene gordijnen. Van Dales geen spoor.

Uiteindelijk komt toch de minister van binnenlandse zaken in zicht, terwijl via een andere ingang ook woordvoerders van andere partijen joelend als een schoolklas de zaal betreden.

Tot diens niet geringe verbazing (“Wat? Ikke?”) geeft Castricum het woord aan Janmaat. Het is nog niet eerder voorgekomen dat hij als eerste het woord mocht voeren in 's lands vergaderzaal.

De Centrumdemocraat probeert in zijn betoog nogal opzichtig het verschil van mening tussen parlement en regering te vergroten (“Ik hoop dat de minister haar been stijf houdt, maar ik hoop ook dat Deetman dat zal doen”) en hij bekritiseert de “zwakke uitgangspunten” van Dales (“om te beginnen haar lidmaatschap van de PvdA”). De minister heeft de handen voor de ogen geslagen. Janmaat memoreert dat de centrumdemocraten altijd al tegen de verhuizing waren en hij sleept er van alles en nog wat bij. Na vier minuten wordt de persiflage op de parlementaire vergadergebruiken afgehamerd door Castricum die erop wijst dat de Algemene Beschouwingen vorige week werden gehouden.

Deetman beklimt voor het eerst sinds tien jaar het spreekgestoelte en zet nog eens kort uiteen dat de Tweede Kamer al 0,7 miljoen heeft bespaard door de voorgenomen personeelsuitbreiding voor volgend jaar terug te brengen van 68 naar 57 extra arbeidsplaatsen. Dat de Kamer het publiek (de tribune in de nieuwe zaal biedt plaats aan 300 mensen) een “fatsoenlijke doch sobere onvangst” wil bieden. Dat de Kamer twee miljoen wil uitgeven voor het opluisteren van de opening. “Is zulks nodig?” vraagt Deetman retorisch. Het geld gaat heus niet op aan een feest, zo verzekert de Kamervoorzitter de minister, die het feestgeld geschrapt heeft. “De opening zal worden aangegrepen om voorlichting te geven over het functioneren van de parlementaire democratie.”

Dales legt in haar antwoord meteen al het hoofd in de schoot (“Als u vasthoudt aan uw amendement zal ik daarvoor moeten buigen”). Maar toch moeten er “argumenten worden gewisseld in een openbare discussie”. Dus spreekt ze haar afkeuring uit over de Tweede Kamer die als enig overheidslichaam wil ontkomen aan de algemene bezuinigingen. “Het is mij absoluut onduidelijk waarom de Kamer het Kabinet wel kan steunen bij financiële ingrepen op allerlei onderwerpen maar niet als het over de Kamer zelf gaat.”

Er is een korte tweede termijn. Deetman weerspreekt de stelling dat de Kamer zichzelf ontziet. Dales geeft aan dat zij geen zin heeft om spelletjes te spelen. Janmaat dringt aan op een kabinetscrisis en wordt afgehamerd door Castricum. De behandeling van de rijksbegroting is begonnen.

    • Frank Vermeulen