Architect tegen sloop provinciehuis

DEN HAAG, 16 OKT. De Heerlense architect J.H.F. Peutz zal zich “met alle rechtsmiddelen” verzetten tegen de voorgenomen sloop van een deel van het Zuidhollandse Provinciehuis in Den Haag, dat is gebouwd door zijn vader, prof.ir. F.P.J. Peutz.

De zoon van de inmiddels overleden architect van het gebouw, dat 28 jaar geleden werd opgeleverd en nu om onderhoudstechnische en gebruiksredenen niet meer voldoet aan de wensen van Gedeputeerde Staten, bezit de auteursrechten die vijftig jaar gelden.

Peutz jr. vindt het “belachelijk en bovendien volstrekt onbehoorlijk” dat hij niet is ingelicht over de sloopplannen, die in een vergevorderd stadium zijn. “Als ze nou te weinig ruimte hebben, kan ik me voorstellen dat er behoefte aan nieuwbouw bestaat. Maar daar gaat het niet om. Het gaat om lekkages waarvoor ik twintig jaar geleden al heb gewaarschuwd. Dat is te herstellen en geen reden om zo'n jong gebouw in zijn geheel tegen de grond te halen. Daarbij komt dat het ontwerp indertijd winnaar was van een prijsvraag”, zegt de architect, die zelf de twee nieuwere vleugels van het Provinciehuis heeft ontworpen die blijven staan.

Een wandeling door het gebouw maakt duidelijk wat er aan de hand is. Aan het raam van een kamer op de zevende etage hangt de treurige tekst: "Luxaflex graag in verband met de regen'. De kozijnen zijn door en door rot. Grofweg de helft van al het houtwerk aan de pui aan de voorzijde kan met de hand worden weggenomen.

Pag 3:

Bij de bouw zijn fouten gemaakt

Het Provinciehuis oogt nog pront, maar voldoet niet meer aan de huidige eisen. Gedeputeerde Staten stellen sloop voor, want renovatie van de twee oudste gebouwen van het complex van vier verdient niet de voorkeur. Ook na modernisering zouden het verouderde, energie-onvriendelijke bouwwerken blijven, menen GS. Eind november zullen de Staten een besluit nemen.

Het oorspronkelijke ontwerp van de twee gebouwen die tegen de grond zouden moeten dateert van 1952. De bouwwerken van professor Peutz werden in de 1962 en 1963 opgeleverd, maar getuigden van een massaliteit waarvan de voorstanders van sloop nu zeggen dat het toen al niet meer kon. De gangen zijn groot en hoog. Peutz jr.: “Dat is een belachelijk argument. In die tijd kon nog redelijk royaal worden gebouwd. Mijn vader had nog de vrijheid. Hij hoefde geen "loopriolen' te bouwen, zoals tegenwoordig uit overwegingen van efficiëntie is voorgeschreven.”

De kamers zijn volgens GS slecht ingedeeld. De grootste ramp was van meet af aan het materiaal. De pui bestaat goeddeels uit basaltlava, een steensoort die water gemakkelijk opneemt. Door de kanaaltjes in het gesteente druppelt de regen door voegen en ramen. Peutz: “Ik heb daar ruim twintig jaar geleden al op gewezen, maar toen is er niets ondernomen. Bij de bouw zijn fouten gemaakt. Het basaltlava had aan de achterkant "verzegeld' moeten worden.”

Voor onderhoud is het volgens GS te laat. Alleen al het vervangen van de kozijnen zou een investering van vier miljoen vergen. Maar daarmee zijn de kwalen van het gebouw als geheel nog niet verdwenen. De liftdeuren worden door twee armen opengeduwd. Onderdelen zijn niet meer verkrijgbaar. Een geschrokken Statenlid wordt bij een rondleiding geruststelgesteld: de kabels zijn maar enkele jaren geleden vervangen. De airconditioning functioneert nauwelijks en begint "PCB's te lekken'.

Op de kamers zijn twee stopcontacten, hetgeen gebruik van computers ernstig bemoeilijkt. Aan de zijgevel aan de Zuid Hollandlaan beginnen in snel tempo de tufstenen platen los te laten. Van de draadglazen ramen is de helft gescheurd. De riolering is grotendeels dichtgeslibd. Dat geldt ook voor de verwarming. Op de negende etage moeten bij koude electrische kacheltjes worden bijgezet. De airconditioning valt niet meer te besturen.

Alleen de atoomkelder met tientallen centimeters dikke wanden moeten in stand blijven en kunnen dienst doen als gedegen fundament voor nieuwbouw. De kasten met spelletjes, waarmee tijdens een luchtaanval de verveling kan worden verdreven zijn gestolen, maar verder is alles nog intact, compleet met een tachtigtal veldbedden, telefooncellen en naoorlogse "home-trainers' waarmee de elektriciteitsvoorziening op peil kan worden gehouden. Hier moet een fitnesscentrum voor de ambtenaren komen met een "coffee-corner' in de hoek.

Op die atoomkelder na moet alles van de twee oudste gebouwen tegen de grond. GS zien nieuwbouw als een unieke kans om het markante punt aan het Malieveld beter te benutten met een mooi gebouw volgens een goed stedebouwkundig concept.

De afgelopen jaren is uitvoerig onderzoek geweest naar de bouwkundige en technische mankementen van deze twee vleugels langs de Koningskade en de Zuid-Hollandlaan. In 1975 is het derde gebouw voltooid, dat ook vanaf het Malieveld te zien is. Daarin bevindt zich de statenzaal voor de plenaire vergaderingen. In 1987 werd het vierde deel opgeleverd. Het onttrekt zich aan het straatbeeld. De beide nieuwste vleugels zijn ontworpen door de zoon.

Het gebouw langs de Zuid Hollandlaan zou plaats moeten maken voor een parkeerkelder waarboven een kantoor moet komen te staan van zeventig meter hoog. “Gezien de lokatie wordt dat een wilde slag in de lucht”, zegt Peutz jr. Een en ander vergt een investering van ongeveer 68 miljoen gulden. Volgens de Rijksgebouwendienst kan met dertig miljoen ook een verantwoord en doelmatig resultaat worden geboekt. Zou die twintig- tot veertig miljoen worden geïnvesteerd, dan zou dat wel "budgettair neutraal' zijn; met rente en aflossing besteedt de provincie dan jaarlijks zestien miljoen waarvoor binnen de begroting ruimte is.

    • Bram Pols