Weinig schot in conferentie over Joegoslavië

DEN HAAG, 15 OKT. Minister Van den Broek heeft voor vrijdag alle Joegoslavische presidenten opnieuw naar Den Haag geroepen, nu geen voortgang wordt geboekt in de vredesconferentie. In een persbericht van het ministerie wordt gesproken van het uitblijven “van enige constructieve opstelling van de Joegoslavische deelnemers”.

Het enige tastbare resultaat van de vijfde plenaire bijeenkomst van de Joegoslavië-conferentie, waaraan de ministers van buitenlandse zaken van de republieken en van de federatie deelnamen, was een verlenging voor onbepaalde tijd van het mandaat voor de waarnemersgroepen. Dat mandaat was reeds verlopen. Het nieuwe verdrag werd met uitzondering van Slovenië door alle partijen ondertekend. De Slovenen achten EG-waarneming op hun grondgebied niet verder noodzakelijk.

De bijeenkomst werd bijgewoond door de voormalige Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Cyrus Vance, de afgezant van VN-secretaris-generaal Perez de Cuellar. Hij zei “verrukt” te zijn over het nieuwe waarnemersakkoord. “De VN hechten een enorm belang aan de waarnemersmissies; dit is een belangrijke stap vooruit”, aldus Vance, die gisteravond in Bonn met minister Genscher sprak.

Onmiddellijk na Carringtons persconferentie demonstreerden de ministers van buitenlandse zaken van Servië en Kroatië, Vladislav Jovanovic en Zvonimir Separovic, hoe ver de standpunten uit elkaar liggen. In afzonderlijke hoeken van de zaal gaven zij interviews, waarin de Kroaat de Serviërs “oorlogsmisdadigers” noemde en de Serviër de Kroaten beschuldigde de Servische minderheden het recht op zelfbeschikking te onthouden.

Lord Carrington liet na de plenaire vergadering weten dat de presidenten volgende week dinsdag bijeenkomen. Later werd die afspraak op verzoek van Van den Broek vervroegd naar vrijdag. Het doel is om “alle problemen op te lossen die binnen de conferentie niet opgelost kunnen worden”.

In de ogen van Carrington is het treffen van een regeling van de problemen van de mensenrechten en de minderheden nu het allerbelangrijkst. Daarnaast zal gekeken moeten worden naar een nadere invulling van wat in de overeenkomst van 4 oktober is betiteld als “een losse associatie of alliantie van soevereine of onafhankelijke republieken”.

Ten aanzien van de regelingen omtrent de minderheden hoopt Carrington dat de arbitragecommissie, die onder leiding staat van de president van het constitutionele Hof in Parijs, Robert Badinter, deze week nog in actie zal komen. Badinter heeft al een aantal niet nader gespecificeerde ideeën op tafel gelegd.

Donderdag zal de Nederlandse ambassadeur Henry Wijnaendts, coördinator van de conferentie, in Parijs opnieuw praten met vertegenwoordigers van twee grote Servische minderheidsgroepen in Kroatië, uit Oost-Slavonië en uit de omgeving van de stad Knin. De eerste gesprekken, vorige week, waren nogal oriënterend van aard. Bovendien hadden zij contact met hun achterban nodig over de “speciale status”, zoals toegezegd in de op 4 oktober gesloten overeenkomst. Sovjet-leider Gorbatsjov praat vandaag in Moskou met de presidenten van Servië en Kroatië, Milosevic en Tudjman.