Dieren tussen de spoorrails

Festival: Ontpoppen & Verbeelden, poppen- en beeldend theater in Utrecht op verschillende lokaties, o.m. Stadsschouwburg, t-m 20 okt. Inl. 030-331343. Voorstelling: La Cité Cornu doo Cosmos Colej. Regie Wladislaw Znorko.

Het zesde festival Ontpoppen & Verbeelden, dat traditiegetrouw in oktober in Utrecht wordt gehouden, is tevens het laatste. Het ministerie van WVC heeft beslist dat de bestaande festivals verdwijnen ten gunste van één structureel gesubsidieerd evenement voor poppen- en beeldend theater, dat tweejaarlijks zal plaatsvinden. Ontpoppen & Verbeelden heeft in de zes jaar van zijn bestaan landelijke betekenis gekregen met een internationale programmering.

Gelet op het late tijdstip waarop subsidie werd toegezegd, biedt Ontpoppen & Verbeelden 1991 een respectabele programmering met veel kleinschalige produkties van eigen bodem en enkele grootschalige buitenlandse groepen.

Het festival opende zaterdagavond met La Cité Cornu (de dwaze stad) van de Franse groep Cosmos Colej. De Frans-Poolse regisseur Wladislaw Znorko maakte deze grootschalige produktie in opdracht van het Festival van Avignon.

In La Cité Cornu heeft Znorko het landschap van zijn jeugd gereconstrueerd: een mijnstreek in Noord-Frankrijk. Op een rangeerterrein zwerft een bende cultuurloze vagebonden rond tussen afgedankte machines, spoorrails en bouwvallen. Niet als personages met een individuele psychologie, maar eerder als dieren die gevangen zijn in een schilderachtig landschap. Het geluid van naderende treinen zwelt dan aan tot oorverdovende en realistische proporties.

Het wegstervende geluid gaat over in een melodisch requiem. Een oude stationscheffin, een autistisch en een achterlijk meisje leiden tussen de jongeren hun eigen leven, soms geplaagd, soms door hen geaccepteerd. Een ongeschonden houten Pinokkio vormt het symbool van hun dromen. De acteurs spreken een gefingeerde Slavische taal, met de kracht en expressiviteit van klaaglijke poëzie.

Regisseur Wladislaw Znorko heeft de beelden van zijn eigen herinnering associatief en suggestief gelaten. Dat wordt uiteindelijk het struikelblok van deze produktie. Na het overweldigende begin verliest de toeschouwer in de veelheid van associaties elk aanknopingspunt. Dit stoort des te meer omdat de voorstelling uitmondt in een reeks bijna identieke scènes die geen nieuwe informatie meer bieden. Een eenduidig oordeel kan niet worden gegeven: in thematiek en vormgeving toont de maker zich wel degelijk origineel en vindingrijk. Hij zou er echter goed aan doen om zich door iemand met meer afstand tot het werk te laten regisseren.

Vanavond is de tweede Franse grootschalige produktie te zien, namelijk Dérives van Compagnie Philippe Genty. Het festival biedt verder een Tjechische, een Russische en een aantal Nederlandstalige voorstellingen voor kinderen en volwassenen. Zaterdag- en zondagavond sluit het af met Metamorfosen van Figurentheater Triangel, het Nederlandse poppentheater dat Muppet Show-maker Jim Hensen zo waardeerde, dat hij er een film van maakte. In Metamorfosen, een produktie voor volwassenen, heeft poppenspeler Henk Boerwinkel zijn klassieke surrealistische scènes bijeengebracht.