Ahmed el Helou; Een imam is vooral maatschappelijk werker

Moslims in Nederland moeten zich aanpassen aan de Westerse samenleving. Als iedere buitenlander zijn eigen culturele identiteit houdt, wordt het niks met de integratie. Dat is de teneur van een toespraak die VVD-leider Bolkestein onlangs hield. Hoe denken buitenlanders zelf over integratie? Het vijfde en laatste deel in een serie: imam Ahmed El Helou uit Egypte.

Een “holistische ontwikkeling van de moslim-persoonlijkheid”, zo luidt het streven van leraar en imam Ahmed El Helou (45). Hij werkt aan een ambitieus lesprogramma voor islamitische scholen, waarin alle facetten van de islamitische cultuur aan bod komen, van theologie tot calligrafie, van poëzie tot staatsleer. “Ik geloof niet dat je op school tevreden kunt zijn met een half uur godsdienst en de rest van de dag seculier bezig moet zijn. Je bent òf seculier òf spiritueel, het is onmogelijk op zondag of vrijdag gewoon de knop om te zetten.”

Behoud van de islamitische identiteit vindt Ahmed El Helou uiterst belangrijk. Een uitstapje naar het volkenkundig museum in Leiden is een vast onderdeel van zijn lesprogramma: “Daar kunnen de kinderen zien hoe rijk de islamitische cultuur is. Veel moslim-kinderen worden op school klein en stil, omdat ze denken dat ze uit de Derde wereld komen, dat de cultuur die ze van huis uit meekrijgen waardeloos is. Wanneer ze zelfrespect hebben, kunnen ze als moslim later ook een constructieve rol in de Nederlandse samenleving spelen.”

Ahmed El Helou, afkomstig uit het Egyptische Alexandrië, trouwde in 1971 met een Nederlandse vrouw, die zich acht jaar later tot de islam bekeerde. Hij werkte als manager bij de civiele dienst van een Delfts ziekenhuis en stichtte in Zoetermeer een islamitische school en een moskee.

In 1984 vertrok hij naar de Verenigde Staten om een islamitische school te beginnen in de woestijnstaat New Mexico. “Ik voelde me in die tijd niet thuis in Nederland. Na de Iraanse revolutie had ik het gevoel dat de discriminatie toenam, dat bleek ook uit de opkomst van de Centrumpartij. Wanneer je iets over buitenlanders las ging het altijd over werkloosheid of criminaliteit.” Vorig jaar keerde hij terug, omdat zijn vrouw heimwee had en omdat het project verliep: “Het werd gefinancierd door een Saoedische prinses, maar door de dalende olieprijs liep de bijdrage terug.”

Ahmed El Helou geeft nu les aan de islamitische school die hij zelf heeft opgericht en is imam bij de moskee van Zoetermeer. “Als imam heb je geen diploma's nodig; je moet de Koran kennen en de gemeenschap moet je vertrouwen. Ik heb religieuze taken, maar het grootste deel van de tijd ben ik maatschappelijk werker. Ik beslecht ruzies, help mensen met hun problemen.” Hij vindt het jammer dat imams, die uit de binnenlanden van Marokko en Turkije komen, zich in Nederland zo zelden buiten hun moskee wagen: “Ze zitten vaak op een eiland. In godsdienstige zaken doen ze hun werk voortreffelijk, maar als ze Nederlands leerden, zouden ze beter begrijpen welke problemen moslims in het dagelijks leven tegenkomen.”

Ahmed El Helou heeft veel nagedacht over wat er fout is gegaan in de verhouding tussen Nederlanders en moslims. “Voor mij lag het keerpunt tijdens de regering-Den Uyl. Daarvoor waren er alleen gastarbeiders, die met zijn drieën in een stapelbed sliepen en hun geld naar huis stuurden. Nederlanders waren gastvrij, omdat ze moslims zagen als gasten. In de jaren '70 echter kreeg je gezinsherenigingen en werd het duidelijk dat moslims hier zouden blijven. Nederlanders voelden zich bedreigd en gingen meer discrimineren. De moslim begon zich een nobody te voelen, een sociaal probleem, en deed alles om dan in elk geval Turk of Marokkaan te blijven. Vaak zijn ze hier strenger geworden dan ze in hun eigen land zouden zijn.”

El Helou is voor integratie, maar tegen assimilatie. “Moslims moeten de Westerse mentaliteit begrijpen en Nederlands leren, maar we moeten onze culturele indentiteit volledig behouden. Daar hebben we recht op. Nederland is een vrij land; als je met groen haar en op blote voeten de hele dag gitaar speelt mag dat ook. Ik ben het helemaal niet met Bolkestein eens als hij zegt dat de waarden van de islam botsen met de normen van de rechtsstaat. Die superieure houding werkt op moslims als een betonnen muur.”

“Gewoontes verschillen, maar onze ethische normen zijn hetzelfde. Er staat nergens in de Grondwet dat partnerruil verplicht is of dat je met je gezin elk weekeinde naar het naaktstrand moet gaan. Dat zijn gewoontes, als dat normen waren zouden moslims hier sowieso nooit zijn gaan wonen.”