Zuid-Soedan eens over afscheiding

NAIROBI, 14 OKT. Alle politieke en militaire krachten in Zuid-Soedan zijn het voor het eerst met elkaar eens: het zuiden moet zich afscheiden. De droom is voorbij, de verschillende volkeren van Soedan kunnen niet meer tezamen in één land leven.

“De internationale omstandigheden wat betreft de afscheiding zijn dramatisch gewijzigd in het afgelopen jaar”, aldus de Zuidsoedanese guerrilla-commandant Lam Akol bij een recent bezoek aan Nairobi. “Als Eritrea zijn eigen weg mag gaan, waarom wij dan niet? Er bestaan méér verschillen tussen Noord- en Zuid-Soedan dan tussen Eritrea en Ethiopië. Hadden we ons in 1983 voor onafhankelijkheid uitgesproken, dan was dat in slechte aarde gevallen. Nu niet meer.”

Lam Akol is één van de drie commandanten die zich vorige maand openlijk keerden tegen John Garang, leider van het Soedanese Volksbevrijdingsleger (SPLA). Het SPLA beheerst op enkele garnizoensplaatsjes na geheel Zuid-Soedan. Het SPLA onder Garang streefde niet naar onafhankelijkheid van Zuid-Soedan maar naar een nieuw, democratisch en verenigd Soedan. Sinds kort blijkt echter ook voor Garang afscheiding een reële optie. “Garang heeft eindelijk besloten ons standpunt over te nemen”, aldus Lam Akol.

De machtsovername in de Soedanese hoofdstad Khartoum twee jaar geleden door een groep extreem-islamitische politici en militairen heeft de zwarte en christelijke Zuidsoedanezen duidelijk gemaakt dat een verenigd multi-etnisch en multi-religieus Soedan een utopie is geworden. Soedans president Beshir voerde begin dit jaar de omstreden islamitische wetgeving in Noord-Soedan in, voor zowel islamieten als daar woonachtige christenen. In het niet-islamitische Zuid-Soedan geldt de shari'a niet. “Afscheiding blijkt de enige manier om het probleem rond de shari'a op te lossen. Het noorden wil de islamitische wet, daar bestaat geen twijfel over”, meent Lam Akol. “Er bestaan te veel historische, religieuze en etnische verschillen tussen noord en zuid. En laten we niet om de zaak heen draaien: het noorden wil ons zwarte en christelijke zuiderlingen islamiseren en arabiseren.”

Ook in het noorden wordt afscheiding van het zuiden nu als een serieuze optie gezien. Voor de streng islamitische politici zou een kleiner maar "zuiver' Soedan te prefereren zijn boven een groot Soedan in permanente staat van oorlog. Geheime contacten tussen een vertegenwoordiger van het regime in Khartoum en de opstandige groep binnen het SPLA, zouden een grote mate van overeenstmming hebben opgeleverd. Buitenlandse diplomaten en waarnemers in de regio menen al langer dat de verschillen tussen Noord- en Zuid-Soedan niet meer te overbruggen zijn.

Hoewel de zuiderlingen zich nu verenigd weten in een gemeenschappelijk politiek streven, blijven ze onderling verdeeld opereren. De opstand van Lam Akol en zijn twee mede-commandanten Riek en Koang Chol tegen Garang duurt voort, ondanks bemiddelingspogingen van het buurland Kenia. De opstandige commandanten verwijten Garang dictatoriaal bestuur.

“Het SPLA onder Garang is ondemocratisch, dat is ons enige twistpunt. Al onze andere verschillen van mening vloeien hieruit voort”, zegt Lam Akol. “We willen meer nadruk leggen op activiteit voor de burgers. Het is een schande dat we zulke grote gebieden hebben bevrijd, maar er vrijwel niets doen voor de bevolking. Sommige burgers beginnen zich af te vragen waarom ze de Soedanese regering eigenlijk hebben verdreven.”

Het militaire bewind in Khartoum heeft eind vorige week aangekondigd dat het duizend ton voedsel naar het zuiden van het land zal sturen om de noodlijdende bevolking ter plekke te helpen. Het is voor zover bekend voor het eerst dat de regering in het zuiden een dergelijk initiatief neemt. De regering gaf geen nadere bijzonderheden. (AP)

    • Koert Lindijer