Joegoslavisch leger gaat niet weg uit Kroatië

ZAGREB, 12 OKT. Het door Servië beheerste staatspresidium en de Joegoslavische legerleiding hebben gisteren ten stelligste ontkend bereid te zijn tot een terugtrekking van het Joegoslavische leger uit heel Kroatië. Het leger en Kroatië maakten intussen een schoorvoetend begin met de uitvoering van enkele bepalingen van de laatste wapenstilstand in Joegoslavië.

Volgens de Nederlandse minister van buitenlandse zaken, Hans van den Broek, is zo'n terugtrekking deze week mondeling overeengekomen tijdens zijn besprekingen in Den Haag met de federale minister van defensie, Veljko Kadijevic, en de presidenten van Servië en Kroatië. Nadat het ministerie van defensie eerder in Belgrado al had laten weten géén afspraak in deze richting te hebben gemaakt, liet het staatspresidium gisteren weten dat zo'n volledige terugtrekking onaanvaardbaar zou zijn. Die zou immers tot de "fysieke liquidatie' door de Kroaten van de bevolking in de thans door Serviërs gecontroleerde gebieden in Kroatië leiden.

Van den Broek had de aftocht van het Joegoslavische leger uit Kroatië, liefst binnen een maand, overigens afhankelijk gemaakt van het tot stand komen van een politieke regeling van de Joegoslavische crisis, waarbij met name ook de rechten van de Servische minderheid in Kroatië zouden worden gegarandeerd.

In een mislukking eindigde gisteren de gang van een civiel hulpkonvooi naar de al bijna vijftig dagen door bewapende Serviërs en legereenheden belaagde Kroatische stad Vukovar. Na een mislukte poging op donderdag had de legerleiding het hulpkonvooi vrije doorgang beloofd, maar het werd in Nustar, 10 kilometer vóór Vukovar, al onder vuur genomen - vermoedelijk door ongeregelde Servische eenheden. Later mislukte het konvooi definitief, toen soldaten van het leger in een van de Rode Kruis-wagens van de Kroaten een granaat ontdekten. Vandaag zou onder leiding van EG-waarnemers een nieuwe poging worden gedaan.

Met de eerder deze week in Zagreb tussen Kroaten en legerleiding overeengekomen "ad hoc'-terugtrekking van troepen uit Kroatië is wel een aarzelend begin gemaakt. De Kroaten haalden gisteren hun versperringen en mijnen weg bij de ingang van de Borongaj-kazerne in Zagreb, waarna militair personeel in burger zich vrij in en uit kon bewegen, en de bevoorrading van de militairen met voedsel en dergelijk kon worden hervat.

In het dagelijks overleg tussen de Kroaten en generaal Andrija Raseta, onder auspiciën van de waarnemers van de Europese gemeenschap, werd overeengekomen dat de naar schatting 500 militairen zich vandaag onder medeneming van wapens en andere uitrusting naar Bihac in Bosnië zouden kunnen bewegen, via de Kroatische stad Karlovac.

Het soepelst verloopt de uitwerking van de bepalingen van de jongste wapenstilstand tot nu toe in de Kroatische kustplaats Zadar. De Kroaten hadden daar hun belegering van de kazerne opgeheven, waarna de militairen zijn weggetrokken in de richting van Bosnië. In strijd met de eerder gemaakte, en donderdag onder druk van een ultimatum van de EG-waarnemers hun werkzaamheden te beëindigen, nogmaals bevestigde afspraken, heeft het Joegoslavische leger nog steeds geen einde gemaakt aan de blokkade ter land en ter zee van de Kroatische stad Dubrovnik.

Volgende week heeft in Zagreb nader overleg plaats over de ontruiming van de Maarschalk Tito-kazerne. Het leger is kennelijk bereid tot het opgeven van deze legerplaats, die voor de Kroatische hoofdstad een grote bedreiging vormt omdat hij is volgestouwd met tanks en zware artillerie. De Kroaten hebben, kennelijk onder druk van de omstandigheden, hun eerdere eis dat de Joegoslavische legereenheden die uit Kroatië vertrekken hun wapens moeten achterlaten, in de praktijk laten vallen.

Het thans aan de horizon opdoemende conflict gaat vooral over de eenheden van het Joegoslavische leger in de delen van Kroatië die in het afgelopen jaar door Servische paramilitaire eenheden op de regering in Zagreb zijn veroverd, waarbij het Joegoslavische leger in veel gevallen min of meer openlijk heeft meegeholpen. De "regeringen' in deze gebieden, die ongeveer een derde deel van de republiek beslaan, willen zich geheel losmaken uit Kroatië, en zich aansluiten bij een rond Servië gegroepeerd "rest-Joegoslavië', waarvan de omvang nog niet duidelijk is. De gedachten van de EG gaan eerder uit naar een speciale status voor de Servische gebieden in Kroatië, maar wel binnen het kader van deze republiek omdat de EG "grenswijzigingen door geweld' onaanvaardbaar acht. Sommige Kroatische politici koesteren overigens vergaande plannen voor herovering en pacificatie van de gebieden in kwestie.