Nood binnen vezeldivisie van Akzo is hoog gestegen

ROTTERDAM, 11 OKT. De geest van dr. F.W. Fröhlich is vaardig geworden over Akzo Fibers. Ontkende Akzo een half jaar geleden nog dat de voormalig organisatie-adviseur was aangetrokken om de vezel- en polymerendivisie eens goed onder handen te nemen, gisteren kwamen concrete plannen naar buiten om tot 1994 500 van de 7.500 banen in Nederland te schrappen.

Het zal niet de laatste ingreep binnen Akzo Fibers zijn. In Duitsland, waar de divisie 11.500 man personeel heeft, hangt een soortgelijke banenreductie in de lucht. Fröhlich verdiende zijn sporen bij vorige werkgevers onder meer door reorganisaties. Bij Akzo heeft hij drie maanden voorzitterschap nodig gehad om tot ingrijpende maatregelen te besluiten.

Echt nieuw is de reorganisatie bij Akzo overigens niet. Jaren geleden is al aangekondigd dat een drastische herstructurering van Akzo's minst renderende divisie onvermijdelijk was. Vorig jaar leidde dat tot het verlies van 1.300 banen bij werkmaatschappij Enka in Nederland en Duitsland en van 300 banen bij de inmiddels geheel afgestoten vezelfabriek La Seda de Barcelona.

Opmerkelijk aan de komende saneringsronde is wel de botheid van het plan van aanpak waarmee Akzo de bonden confronteerde. De nood bij het concern, dat bekend staat om een goed en evenwichting sociaal beleid, is kennelijk hoog. Zo gaan de gisteren gepresenteerde plannen ervan uit dat 180 werknemers de komende twee jaar verdwijnen naar de WAO. Ook al is het aantal gebaseerd op ervaringsfeiten, dan nog lijkt het in het licht van de huidige discussie over arbeidsongeschiktheid onverstandig de WAO als "lozingsinstrument' te noemen.

Daarnaast wil het concern 255 medewerkers van 57,5 jaar en ouder in een wachtgeldregeling zetten, die neerkomt op ontslag met aanvulling van salaris door Akzo. Een personeelsstop is echter niet afgekondigd. Met name in de laboratoria is men bij Akzo nogal happig op creatieve, ambitieuze jonge mensen die frisse ideeën aanleveren over nieuwe, hoogwaardige produkten. Dat steekt de bonden nogal. Ze herinneren zich maar al te goed de aanval op de (dure) VUT-regeling tijdens het laatste CAO-overleg. Akzo wilde een hogere VUT-leeftijd “om kennis en ervaring te behouden”.

Blijkbaar wil Akzo geen rekening houden met dat soort overwegingen. Voorop staat dat de vezeldivisie, die bar slechte resultaten zou hebben, snel wordt aangepakt.

De laatste jaren is onder Fröhlichs voorganger U.G. Stark gestreefd naar meer rendement door "herstructurering van kosten en selectie van produkten'. Akzo legde zich toe op vezels die zich in sterk geautomatiseerde processen laten produceren en op de ontwikkeling van hoogwaardige industriële vezels. Drijfveer hierbij was de concurrentie uit lage-lonen landen op de markten voor eenvoudige vezels. Daar kan geen Westerse producent meer tegenop.

Deze structurele wijziging kostte de vezeldivisie in twintig jaar de helft van haar personeel (nu circa 20.000 mensen). Mechanisering, automatisering en nieuwe, produkten als de supersterke aramide- en koolstofvezels hebben het rendement op het geïnvesteerde vermogen echter nimmer teruggebracht op de door Akzo gewenste 20 procent.

Vorig jaar zat bovendien "de markt' voor de vezeldivisie tegen. Minder vraag naar textiel en industriële garens in Europa, hoge grondstofkosten en een zwakke dollar die Amerikaanse exporteurs naar Europa bracht drukten Akzo's afzet. De benutting van de produktiecapaciteit daalde van 91 naar 84 procent. Die zwakke markt is tot nog toe niet verbeterd.

Toen Stark eind juni bij Akzo vertrok, liet hij plannen achter voor vermindering van het personeelsbestand met 1200 banen en verdere sanering van het produktenpakket. De lopende onderhandelingen over overdracht van de technische kunststoffen (1000 werknemers, van wie 760 in Nederland) aan DSM zijn van dat laatste een uitvloeisel.

De nu aangekondigde personeelsreductie zal vooral centrale en staffuncties bij de verschillende Fibers-acitviteiten in Nederland raken. Een kleinere basis kan met minder overhead toe, meent Akzo. De kaderbond VHP Akzo vroeg zich na presentatie van de plannen af op hoeveel basis Akzo zich meent te kunnen terugtrekken.

    • Hans Wammes