Macht als bestuurlijk virus

Dagelijks berichten de media over bestuursproblemen, arbeidsconflicten, milieuschendingen, mafia-praktijken, bankschandalen en andere spraakmakende gebeurtenissen, stuk voor stuk zaken die verband houden met macht; moeilijk aantoonbaar overigens.

Macht is het netwerk van verbindingen, dat mensen en middelen kan inzetten voor bepaalde doeleinden. Bij conflicten blijft onduidelijk wie het netwerk beheerst waarop de doelen zijn gericht: op het algemeen belang, op deelbelangen, of op het eigenbelang met strevingen als bezit, succes, carrière, status, ijdelheid. Over dit alles hult macht zich in nevelen, daarin gesteund door het taboe, dat over macht slechts wordt gesproken in abstracte, algemene, wollige termen, zonder man en paard te noemen.

Eigen ervaringen hebben geholpen om enig inzicht te krijgen in het functioneren van macht, een bestuurlijk verschijnsel, dat van alle tijden is, vroeger, nu en straks: onuitroeibaar! Ervaringen lieten me zien, dat macht onrecht doet, misleiding toepast, de rechter te hulp roept, beschermd wordt door de media, fraaie leuzen en technieken gebruikt om daden te camoufleren en steunt op de zwijgende meerderheid!

Door dit alles ben ik overtuigd geraakt dat macht een bestuurlijk virus is, waartegen de samenleving zich beter moet beschermen door bij elk conflict uitgebreide informatie en volledige openbaarheid te eisen en door disciplinaire maatregelen toe te passen bij overtreding van democratische spelregels.

Bovendien moeten machtshandelingen van de overheid getoetst kunnen worden door de rechter! Nadenken over macht, aan de hand van eigen ervaringen, heeft geleid tot een boodschap met de volgende punten: - taboes passen niet in een volwassen democratie, - macht opent deuren tot malversaties, - macht ondermijnt het democratisch gehalte van een organisatie; een veronachtzaamd aspect in de discussies over partijvernieuwing, - informatie, openbaarheid en rechterlijke toetsing zijn bestuurlijke instrumenten tegen macht.

    • A.J. Rietveld