Politiek Arnhem verwerkt het verleden

ARNHEM, 9 OKT. Met applaus heeft de Arnhemse gemeenteraad gisteren geprobeerd een van de donkerste en meest besproken periodes in zijn bestaan af te sluiten. Het klappen gold de leden van de onderzoekscommissie wier dikke rapport over "de toestand van de Arnhemse politiek' gisteren werd behandeld. Het gold zeker niet de inhoud van dat rapport.

Anderhalf jaar geleden begon de martelgang voor de plaatselijke politici, nadat in een bijlage van het weekblad Vrij Nederland een reportage had gestaan over "het gesloten circuit van de politieke stadsbestuurders' in de Gelderse hoofdstad. Het was vooral de bestuurscultuur van de PvdA in Arnhem die aan de kaak werd gesteld. Jarenlang had de partij een meerderheid in het college en de macht was de bestuurders en hun achterban zo naar het hoofd gestegen dat zij hun collega-gemeenteraadsleden nauwelijks nog serieus bleken te nemen. Ze werden vrijwel niet meer betrokken bij het besturen van de stad. De gemeenteraadsverkiezingen van 1990 straften de houding van de socialisten af (de PvdA ging van 18 naar 10 zetels). Maar ook de nieuwe raad vond dat hij niet om een onderzoek naar de voorafgaande twee bestuursperiodes heen kon.

Onder leiding van de "onverdachte' fractievoorzitter van Groen Links, J. Berkelder, deed een commissie negen maanden lang onderzoek. Niet alle in VN geuite beschuldigingen bleken juist, maar er bleef genoeg over voor driehonderd pagina's schrijnende voorbeelden van machtsmisbruik. “Als je het op een rijtje zet, zijn er toch erge dingen gebeurd”, zei Berkelder gisteravond, “subsidies en kredieten die buiten de raad om zijn gegeven, leugens aan de raad, belangenverstrengeling van raadsleden. Het is niet niks.”

Dat constateerde ook de raad zelf, die gisteravond zijn eindoordeel over de "affaire' mocht geven. Eensgezinder dan ooit werd het boetekleed aangetrokken. “We hebben het allemaal laten gebeuren”, zei de VVD'er T. Wendt berouwvol. “En we hebben een les geleerd”, vond PvdA-fractievoorzitter W. Spinhoven.

Het CDA en de SP deden nog een flauwe poging twee PvdA-wethouders in het huidige college, die ook in de vorige periode stadsbestuurders waren en bepaald niet met een onbevlekt blazoen uit het onderzoek naar voren waren gekomen, “de consequenties van hun handelen” te laten trekken. Zo staat van PvdA-wethouder W. Lemmens vast dat hij de raad heeft voorgelogen over budgetoverschrijdingen en zijn partijgenoot G. Velthuizen was zeker niet onbesproken binnen de aparte besluitvormingscircuits die de PvdA-politici hadden opgebouwd. Maar bijna nog voordat beiden berouwvol de ogen hadden neergeslagen en beloofden “in de toekomst graag hun steentje bij te dragen aan de verandering van de politieke cultuur” waren de misstappen hen al vergeven.

“We moeten de excessen uit het verleden als voorbeelden zien”, verklaarde Berkelder zijn eigen houding en die van zijn collega's. De blik is vooruit gericht. Goede voornemens kwamen er gisteravond genoeg op tafel: de raad zal in een eerder stadium en beter worden geïnformeerd; er komen officiële lijsten met de nevenfuncties van de raadsleden; de "bestuurscultuur' wordt ingrijpend veranderd. Men overweegt zelfs, ter verbetering van de relatie met de achterban, een "stadspanel' in te stelle, een soort klankbord van 2.000 tot 3.000 inwoners, aan te spreken bij de voorbereiding van bepaalde beleidsvoornemens. “De toon van vanavond geeft me goede hoop”, zei Berkelder na afloop, “maar ja, je weet het nooit. Het blijven natuurlijk maar woorden.”

Het is in elk geval nog even wennen, die nieuwe bestuurscultuur daar in Arnhem. Zelfs voor SP-raadslid M. Berendsen, die haar betoog afsloot met de opmerking: “Maar daar moeten we het misschien in de wandelgangen nog maar eens over hebben.” “Nee nee, dat doen we in een open debat”, haastte burgemeester Scholten zich te zeggen, met een blik op pers en publieke tribune, die overigens precies acht bezette stoelen telde. Ook de burgers van de stad hebben kennelijk nog even tijd nodig om zich te laten overtuigen.

    • Frank Poorthuis