Wat doen we met moeder met Kerst?

BLACKPOOL, 8 OKT. Het probleem “Wat doen we met moeder met de kerstdagen” heeft zich voor de Conservatieve partij vertaald in “Wat doen we met Margaret Thatcher met het partijcongres?”. Twaalf maanden geleden nog werd zij door de rank and file in de zaal uitbundig als de leider toegejuicht - een maand later sloeg Michael Heseltine zijn slag en maakte de weg vrij voor John Major.

De verontwaardiging over die coup bij de doorsnee partijaanhanger lijkt inmiddels wat geluwd, maar oude liefde blijft altijd een beetje. Het idee van staande ovaties uit de zaal, elke keer wanneer de ex-premier in Blackpool haar gezicht zou laten zien, bezorgde de partijleiding nachtmerries. Hoe, vroeg zij zich af, moest dus de aanwezigheid van Margaret Thatcher op het partijcongres in Blackpool in goede banen geleid worden?

Thatcher zelf heeft het dilemma in zoverre opgelost dat zij heeft laten weten alleen woensdag, de dag waarop de economie aan de orde komt, te zullen verschijnen. Hoewel zij niet zal spreken, is haar dreigende aanwezigheid bij juist dat debat, een onverhulde waarschuwing aan het adres van haar opvolger. Als hij de Britse belangen in monetair of politiek opzicht in haar ogen te grabbel gooit in Maastricht, zal zij het als een plicht voelen hem openlijk af te vallen. Woensdag zal dus in het teken staan van de minzame glimlach met giftige onderstroom.

Aan ex-premiers komt in de Conservatieve Partij de eer toe dat zij op het podium mogen zitten, zoals Edward Heath tijdens Thatchers bewind jarenlang broedend heeft gedaan. Maar het idee dat Thatcher en Heath, gezworen vijanden van elkaar, tegelijkertijd zouden verschijnen en stilzwijgend op identiek eerbetoon aanspraak zouden maken, was voor de partijorganisatie ook al onverdraaglijk. De gevonden oplossing lijkt niet te bestaan uit het toestaan van een entree aan Margaret Thatcher, een werkelijk grote opkomst. Premier John Major zelf zal haar woensdagochtend het podium op geleiden en daarmee - slim - delen in de ovatie die dan op zal klinken. De partijleiding hoopt daarop dat het volk in de zaal genoeg gezond verstand zal hebben om het gejuich niet langer of harder te laten klinken dan wanneer het vrijdag aanstaande de grote toespraak van John Major zal hebben gehoord. Daaruit zouden de media, deels toegerust met stopwatch en decibellen-meetapparatuur, allerlei onaangename conclusies kunnen trekken.

De spreekwoordelijke “kringen om Edward Heath” hebben laten weten dat zij dit vertoon allemaal belachelijk vinden. Heath zal ook naar Blackpool komen en langer blijven dan Thatcher, maar zijn moment zo kiezen dat hij niet met haar geconfronteerd wordt. Om hem tevreden te stellen heeft de partijleiding er nauwkeurig acht op geslagen dat zijn plaats op het podium dit jaar exact zo centraal is als die van Margaret Thatcher op een ander moment.

Aan het antagonisme tussen de twee ex-premiers wordt bijgedragen door circulerende berichten als zou John Major bereid zijn Margaret Thatcher bij haar vertrek naar het Hogerhuis een erfelijke titel toe te kennen: Gravin van Finchley. Het verlenen van een erfelijke titel is hoge uitzondering, maar Margaret Thatcher heeft de praktijk tijdens haar bewind weer ingevoerd voor ex-premiers. Zo werd Harold MacMillan op Thatchers instigatie na twintig jaar alsnog Lord Stockton. Verheffing in de adelstand van Margaret Thatcher zelf, met het beding dat die titel erfelijk is, zou betekenen dat Thatchers nietsnut van een zoon en onbetekenende dochter na haar dood in het Hogerhuis hun stem kunnen laten horen over onderwerpen van landsbelang. Hoe je kunt verdwalen op een autorally in de Sahara bij voorbeeld, een ervaring die Mark, dan Earl of Finchley, in dit gezelschap van wijzen meebrengt. De natie rilt van afschuw bij de gedachte.