Het begrip België zoals het was, is verleden tijd geworden; "De Walen hebben de Vlamingen vernederd'

BRUSSEL, 5 OKT. “Na deze nieuwe Waalse chantage roep ik op tot de vorming van een eensgezind Vlaams front.” (SP-voorzitter Frank Vandenbroucke) “Er moet meer Vlaamse autonomie komen als antwoord op de arrogante houding van de Franstaligen.” (CVP-voorzitter Herman Van Rompuy) “De instellingen zijn aan het daveren op hun grondvesten.” (CVP-vice-premier Jean-Luc Dehaene) “Het begrip België zoals het was is verleden tijd.” (Volksunie-voorzitter Jaak Gabriëls) “Wallonië verkeert in een staat van legitieme zelfverdediging.” (PSC-voorzitter Gérard Deprez) “Wij zijn zonder complexen.” (PS-voorzitter Guy Spitaels) “Eindelijk is er een eind gekomen aan al het gesjoemel, geklungel.” (de Vlaamse liberale oppositieleider Guy Verhofstadt) “Het unionistische federalisme is van de tafel geschoven.” (Agalev-voorzitter Mieke Vogels)

Dat waren de reacties gisteravond van een aantal van de medespelers in het drama dat de Belgische politiek een week lang heeft beheerst. “Ik geloof dat men sinds vorige week met vuur heeft gespeeld. De Walen hebben de Vlamingen vernederd”, vond ook Mark Eyskens, de Belgische minister van buitenlandse zaken, een man die bekend staat om zijn genuanceerde visie op binnenlandse ontwikkelingen. Maar voor nuances was gisteren in de binnenlandse politiek van België geen plaats meer.

Vlamingen en Walen leven sinds gisteren op voet van (politieke) oorlog met elkaar. Niet langer zijn het de verschillen tussen partijen die bepalen in welke richting politieke beslissingen genomen moeten worden, maar uitsluitend de verschillen in de belangen tussen de twee grootste gemeenschappen in België, de Vlaamse en de Waalse, zijn nog geldig.

Het model waarnaar het vorige kabinet, Martens-VIII, in 1988 werd gevormd, het unionistisch-federale, is daarmee verleden tijd geworden. “Er is een groot Franstalig offensief aan de gang, er is een formidabele radicalisering teweeggebracht, een psychologische aardverschuiving”, zo moest Herman Van Rompuy constateren, de christen-democratische partijvoorzitter die het ideaal-model van Martens bijna vier jaar lang door dik en dun heeft verdedigd. Gabriels, de voorzitter van de Volksunie, noemt Martens' ideaal “dood en begraven”. “Het was niet houdbaar, het was een soort combinatie van een huwelijk van gisteren en een huwelijk van vandaag. Dus het feit van de oude staat, de unitaire staat, met de federale staat. Je kunt niet als je plots je vrouw beu bent, zeggen "ik ga daar altijd nog een relatie mee onderhouden'.”

Het echec van de “communautaire pacificatie” is totaal. Want dat was nu juist de vrome gedachte waarmee Jean-Luc Dehaene in 1988, kort na het conflict over José Happart, de burgemeester van Voeren die geen Nederlands wilde spreken, het vijfpartijenkabinet had geformeerd: met een tweederde meerderheid zou men de voorstellen aangenomen kunnen krijgen die tot wijziging van de grondwet en via drie fasen tot de federalisering van België zouden leiden. Daarbij zou de centrale staat echter nog een aantal cruciale zaken blijven regelen.

De dreiging, vorige week zaterdag, dat Wallonië zelf het heft in handen zou nemen en de omstreden wapenexport naar Saoedi-Arabië, tot dusver een zaak waarover alleen de federale regering beslissingen kon nemen, door de Waalse gewestraad zou laten goedkeuren, heeft de tot dusver in toom gehouden conflicten tussen Walen en Vlamingen tot uitbarsting gebracht. "Trop is teveel', zoals Paul Vandenboeynants zou zeggen.

De doos van Pandora staat wagenwijd open: nu de Walen trachten de kijk- en luistergelden naar het gewest toe te sluizen beginnen de Vlamingen zich af te vragen of de sociale voorzieningen niet gefederaliseerd moeten worden. De kosten daarvoor zijn in Wallonië veel hoger dan in Vlaanderen, niet alleen wegens een andere leeftijdsopbouw, maar ook omdat artsen, chirurgen en ziekenhuizen gewend zijn meer geneesmiddelen voor te schrijven en veel hogere rekeningen te schrijven dan men in Vlaanderen gewend is. “Waarom moet de ziekteverzekering voor iemand die in Mons aan een appendiciet wordt geopereerd vijf maal zoveel betalen als voor een patiënt in Vlaanderen” vroeg dezer dagen Volksunievoorzitter Jaak Gabriëls zich af. “Men heeft daar bepaalde praktijke zodanig opgefokt om uit het geheel meer geld los te peuteren.” Op die manier vloeit jaarlijks 100 miljard frank van Vlaanderen naar Wallonië.

Martens model voor staatshervorming is uit elkaar gespat nog voor het was voltooid. Zijn droom om voor de aanstaande verkiezingen in het strijdperk te kunnen treden met een vijfpartijencoalitie die daarna voortgezet zou kunnen worden is dat evenzeer. Zijn theatrale poging om als symbool van verzoening van Walen en Vlamingen niet langer kandidaat te zijn voor het arrondissement Gent, maar voor Brussel-Halle-Vilvoorde is alleen nog maar ridicuul in het licht van de gebeurtenissen van de afgelopen week. Guy Spitaels zei het gisteren met de verkillende mimiek die hem eigen is: “De crisis is een katalysator.” Waarvoor? Wellicht voor de val van Martens? België wachten nog bange dagen.