Gevechten houden nog aan; Akkoord over toekomst van Joegoslavië

DEN HAAG, 5 OKT. De Joegoslavische partijen zijn gisteren in Den Haag met de EG overeengekomen dat aan het einde van het onderhandelingsproces de onafhankelijkheid wordt erkend van alle republieken die dat wensen.

Voor “bepaalde gebieden” met grote minderheden bestaat de mogelijkheid van een “speciale status”.

Ondanks dit akkoord heeft het "Servische blok' in het staatspresidium van Joegoslavië gisteren een gedeeltelijke mobilisatie van de strijdkrachten afgekondigd. Als antwoord daarop heeft de Kroatische regering de Nationale Garde in verhoogde staat van paraatheid gebracht. De gevechten duurden in alle hevigheid voort.

EG-voorzitter minister Van den Broek en de voorzitter van de Joegoslavische vredesconferentie, Lord Carrington, maakten het resultaat van het Haagse overleg gistermiddag bekend na een gesprek van twee uur en vijftien minuten met de presidenten van Servië en Kroatië en met de federale Joegoslavische minister van defensie.

Voorwaarde is dat de onafhankelijkheid van de republieken deel uitmaakt van een “algemene regeling”, die bestaat uit de vorming van een “losse associatie of alliantie van soevereine of onafhankelijke staten”. Tevens werd gisteren opnieuw door alle partijen vastgesteld dat eenzijdige grenswijzigingen niet worden erkend.

In dezelfde overeenkomst werd afgesproken dat de Kroatische milities hun belegering zullen opgeven van de garnizoenen met federale soldaten. Deze belegering, die er ondermeer toe leidt dat er voor deze federale soldaten geen eten meer wordt aangevoerd, is een bron van vijandelijkheden. Tegelijkertijd zegde de minister van defensie toe dat het federale leger zijn eenheden in Kroatië zal “hergroeperen”. Dit betekent dat de overal verspreide groepen, bijeen worden gebracht en daardoor minder een bron van kleine schermutselingen worden. De uitvoering van beide afspraken zal worden gecontroleerd door EG-waarnemers, van wie het aantal (op dit moment tweehonderd) zo snel mogelijk wordt uitgebreid.

Volgens minister Van den Broek, die de op zijn initiatief tot stand gekomen bijeenkomst met de presidenten en het federale leger voorzat, is het hoopgevende aan de jongste afspraak dat een politieke en militaire regeling nu zijn gecombineerd. Bovendien, zei hij, gaat men nu naar de kern van het probleem, namelijk dat van de Servische minderheden in Kroatië. Tegelijkertijd erkent Servië het recht van Kroatië op zelfbeschikking, aan het eind van het vredesproces.

Komende dinsdag zullen vertegenwoordigers van Servische minderheden uit Oost-Slavonië en uit de omgeving van de stad Knyn naar Den Haag komen. Daar zullen zij praten met de twee vice-voorzitters van de vredesconferentie, de Nederlandse oud-ambassadeur Carl Barkman en de Spaanse diplomaat Nuno Aguirre de Carcer en met de Nederlandse ambassadeur Henry Wijnaendts, die door Carrington als coördinator aan de vredesconferentie is toegevoegd.

Pag.5:

Scepsis over akkoord

Lord Carrington zelf zit volgende week in New York voor gesprekken met VN-secretaris-generaal Perez de Cuellar over de Joegoslavië-kwestie.

Onze correspondent in Ljubljana voegt hieraan toe: De Servische president Slobodan Milosevic noemde gisteren de in Den Haag gesloten overeenkomst “een stap in de goede richting” en zei verheugd te zijn dat vertegenwoordigers van de Servische minderheid in Kroatië bij de gesprekken betrokken worden. Zijn Kroatische ambtgenoot, Franjo Tudjman, was vooral te spreken over de afspraak dat de grenzen tussen de republieken niet door middel van geweld veranderd mogen worden.

De Joegoslavische media waren minder optimistisch, vooral het nieuwe besluit tot een staakt-het-vuren wordt sceptisch beoordeeld. De Sloveense televisie wees er gisteravond op dat Tudjman al negen keer een staak-het-vuren heeft ondertekend.

Ondertussen gaan de gevechten in alle hevigheid door. Aan de kust wordt fel gevochten rond de kustplaatsen Zadar, Sibenik en Dubrovnik. In het zuiden van Dalmatië wordt gevochten aan de Kroatisch-Montenegrijnse grens, 60 kilometer ten zuiden van Dubrovnik tot aan dorp Slano, 50 kilometer ten noorden van Dubrovnik. Slano werd gisteren door de federale marine van uit zee beschoten en zou volgen de Kroatische televisie met de grond gelijk gemaakt zijn. Eenzelfde lot trof het 25 kilometer ten zuiden van Dubrovnik gelegen dorp Gruda. Bij een bombardement van de luchtmacht werden de verkeerstoren en de landingsbaan van het vliegveld bij Cipili zwaar beschadigd. In de omgeving van Dubrovnik staan bossen op zeven plaatsen in brand. Volgens Kroatische bronnen zou de federale luchtmacht bij de bombardementen ook gebruikmaken van fosforbommen. De stad zit al vijf dagen zonder drinkwater, electriciteit en telefoonverbindingen. Ten noorden van Zadar werd de brug met het eiland Pag tijdens een bombardement vernield. De brug was de laatste verkeersverbinding tussen Dalmatië en de overige delen van Kroatië. De bewoners van Zadar hebben gisteren een groot deel van de dag doorgebracht in schuilkelders. In oostelijk Kroatië werden bij Vukovar, Vinkovci en Osijek de gevechten voortgezet. Het federale leger en Servische milities zouden Vukovar al voor een groot deel in handen hebben. In Banië zijn eenheden van het federale leger en Servische milities gisteren tot 30 kilometer ten zuiden van Zagreb opgerukt.