Zuid-Afrika euforisch over Nobelprijs voor "Nadine'

JOHANNESBURG, 4 OKT. Zwart, liberaal, links en alle mogelijke combinaties daarvan in Zuid-Afrika reageerden gisteren euforisch op de toekenning van de Nobelprijs voor literatuur aan Nadine Gordimer, die hier wordt gezien als de literaire beschermvrouwe van de strijd tegen de apartheid. De felicitaties uit blanke kringen klonken zuiniger. Steeds wanneer de wereld Zuid-Afrika na jaren quarantaine op enigerlei terrein erkent - of het nu rugby is of literatuur - duikt onder de blanken een gevoel van trots en chauvinisme op dat men liever niet zo duidelijk laat blijken. Maar het kostte enkele commentatoren kennelijk moeite dat gevoel te onderdrukken.

Gordimer kon vanuit New York, waar zij voor een lezingentournee verblijft, volgen hoe de reacties de veranderingen in Zuid-Afrika weerspiegelden. Zelfs president De Klerk, de leider van de regerende Nationale Partij die in het verleden haar boeken verbood, feliciteerde haar in een verklaring hartelijk. Hij sprak van “een buitengewone prestatie die ook een eer is voor Zuid-Afrika”. De Nobelprijs voor literatuur is volgens de Klerk “onvergelijkbaar in prestige in de wereld. Het winnen van deze prijs is een opmerkelijke prestatie, vanuit welk gezichtspunt dan ook bezien”.

Het ANC, de politieke organisatie waar Gordimer zelf lid van is, vond blijkens een verklaring de Nobelprijs voor “Nadine” een indirecte steun van de wereld voor alle mensen in Zuid-Afrika die zich inzetten voor waarheid, menselijke waardigheid en vrijheid. “Zij heeft zich door haar werk geïdentificeerd met de strijd voor een democratisch Zuid-Afrika en geprobeerd uitdrukking te geven aan het diepste streven van ons volk naar vrijheid en vrede”.

Aartsbisschop Desmond Tutu, collega-prijswinnaar in de categorie vrede, zei dat de Nobelprijs niet aan “een aardiger mens” dan Nadine Gordimer had kunnen worden toegekend. “Ik houd van haar. Zij is een voortreffelijk kunstenaar, ze weet hoe ze woorden moet gebruiken, maar meer dan wat ook heeft ze een geweldige trouw aan mensen, en aan gerechtigheid”.

Auteur André Brink, hoogleraar Engelse literatuur aan de universiteit van Kaapstad, noemde Nadine Gordimer “de grande dame” van de Zuidafrikaanse literatuur en de toekenning van de Nobelprijs een teken van “het volwassen worden” van de literatuur in zijn land. Ook Brink roemde haar lange strijd voor de mensenrechten.

    • Peter ter Horst