Precedenten

"VADER ARISTIDE', de eerste gekozen maar deze week alweer door een junta afgezette president van Haïti, heeft vannacht bij monde van de Indiase voorzitter de zegen gekregen van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Wat de Raad betreft keert hij zo snel mogelijk naar Port-au-Prince terug om er de democratie te herstellen. Hoe de priester-president dat karwei moet klaren, wordt beleefd aan zijn eigen fantasie overgelaten. De meerderheidsfactie van niet-gebonden staten, waaronder twee Latijns-Amerikaanse landen, dwong de Raad het standpunt op dat het hier om een binnenlandse aangelegenheid ging waar de Verenigde Naties geen zeggenschap hebben.

Als bij gewapende interventies de moeilijkheidsgraad van beslissende betekenis zou zijn, zou Haïti hoog op de lijst komen te staan. Het land heeft behalve zijn vroegere kolonisator en latere beschermer Frankrijk geen bondgenoten en Parijs was sinds de verkiezingen Aristides trouwste partner. De Franse ambassadeur heeft de pater zelfs met gevaar voor eigen leven het land uit geholpen en is daar door president Mitterrand voor geprezen. Maar Haïti is geen Zaïre - waar de Franse para's een paar weken geleden muiters en plunderaars van de straat joegen met het politieke gevolg dat de Zaïrese oppositie een premier voor een nieuwe regering heeft mogen leveren.

ER IS EEN zekere magie werkzaam in de toepassing van het volkenrecht. Zo was de militaire operatie ten behoeve van de Koerden in Noord-Irak eerder dit jaar gelegitimeerd als een lokale humanitaire hulpactie - waartoe een aanvankelijk onwillige president Bush pas na lang aarzelen en onder druk van de publieke opinie had besloten. De VN kwamen er niet aan te pas, hoewel de vluchtende Koerden Turkijes grenzen hadden overschreden en hun probleem daarmee een internationale betekenis hadden gegeven. De latere Turkse interventie in het Iraakse grensgebied riep vervolgens nergens meer vragen op.

De burgeroorlog tussen Serviërs en Kroaten heeft anderzijds weer wel een resolutie van de Veiligheidsraad uitgelokt met als argument dat hier de internationale vrede zoals bedoeld in het Handvest in gevaar wordt gebracht.

Mogelijk kunnen het Syrische optreden in Libanon en dat van de Organisatie van Afrikaanse Staten onder Nigeriaanse leiding in Liberia als precedent gelden. Weliswaar woedde in die landen een burgeroorlog en heeft Haïti "slechts' te kampen met een militaire staatsgreep, maar de passiviteit van de Verenigde Naties ten opzichte van deze beide en andere interventies dit jaar laat ruimte voor een herstel van president Aristide zonodig met militaire middelen. Goedkeuring door de Veiligheidsraad kan moeilijk nog worden aangevoerd als absolute voorwaarde vooraf, zeker nu de Raad al een onverdeelde aanmoediging heeft laten horen.