Opschudding in Griekenland om verkoop eilanden

ATHENE, 4 OKT. Ontelbaar waren de spotprenten in de Griekse pers na de aankondiging, vorige week, dat de regering overweegt 35 van Griekenlands 3.517 onbewoonde rotseilandjes te verkopen om aan geld te komen. Het begrotingstekort valt dit jaar namelijk 300 miljard drachmen (bijna 3 miljard gulden) hoger uit dan verwacht, “een gevolg van het wanbeleid van de voorafgaande socialistische regeringen”, zo wordt erbij gezegd.

Menige prent verwerkt het motief van het zinkende schip van staat, met daaromheen rotsen waarnaar de ministers-schipbreukelingen een goed heenkomen zoeken, terwijl hun premier Mitsotakis hen daarvan afhoudt met de uitroep: die zijn verkocht! Maar er was er ook één waarop men dezelfde Mitsotakis zijn ministerrraad boos ziet toespreken: “Ik kan niet toelaten dat andere ministers flaters begaan. Dat is mijn monopolie”.

Het was namelijk niet de premier maar de minister van financiën, Paleokrassás, die de verbaasde journalisten op de hoogte stelde van het voornemen. Het satirische weekblad Pondiki had al enkele maanden geleden bij wijze van grap melding gemaakt van de mogelijkheid eilandjes te verkopen en houdt nu vol dat het de minister op een idee heeft gebracht. Zijn collega van Economische Coördinatie, Christodoulou, sloot zich erbij aan, maar andere ministers distantieerden zich van het plan, vooral toen zij merkten hoeveel deining het veroorzaakte in pers en parlement.

Milieugroeperingen kwamen in het geweer, juristen ontdekten dat de eilandjes onder Bosbeheer vielen zodat er, volgens de letter van de grondwet, helemaal niet mag worden gebouwd, en ook militaire autoriteiten moeten ongerust zijn geworden door allerlei strategische factoren.

Inmiddels heeft het ministerie van financiën sussend laten weten dat er nog geen beslissingen zijn genomen. Ook zouden er nog steeds geen eilandjes zijn uitgekozen (maar vanwaar dan dat getal 35?). Er wordt wel aan herinnerd dat het helemaal geen nieuw idee is en dat het elders op de wereld, bijvoorbeeld op de Bahama-eilanden, al wordt toegepast.

Ook in de Griekse wateren zijn al veel vroeger enkele eilandjes van de hand gedaan, maar het waren altijd rijke Griekse reders als Onassis, Niarchos en Goulandris die ervan profiteerden. Zij investeerden voor miljarden aan aanplant en andere infrastructuur en de betreffende rotseilandjes zijn nu paradijsjes geworden, waarvan echter de gewone Griek of toerist wordt geweerd. Tussen Paros en Antibaros ligt Goulandris' eilandje Refmatonsi waar elke zomer president Karamanlis geruime tijd te gast is.

Één krant kwam in tweede instantie met de vraag of de opschudding niet een element van hypocrisie bevatte. Al jaren worden delen van het vasteland en van grotere eilanden aan buitenlanders verkocht, zelfs vlak bij de Turkse kust, zoals op Samos. Maar het aanbieden van hele eilandjes heeft een schokkender werking. In dat geval krijgt de koper ook een recht op de oever, terwijl deze vanouds voor het gewone publiek wordt vrijgehouden.

Ook eilanden komen natuurlijk niet onder soevereiniteit van de koper, die ook gebonden blijft aan de Griekse wetten. Maar zo'n bezit van een heel eiland werkt blijkbaar sterker op de fantasie. Stel dat een Duitser het koopt, en deze doet het weer van de hand aan een Turk ... dan komt de erfvijand toch onder de rook van de hoofdstad Athene, want het ministerie maakte ook bekend dat de meeste eilandjes die men op het oog had in de Golf van Argos en bij de Peloponnesos lagen. Het publiek meent al te weten welke in aanmerking komen. Ze dragen onaantrekkelijke namen als Anydros (waterloos) en Atokos (onvruchtbaar).

De grootte van de eilandjes is twee tot twintig hectare, de gemiddelde prijs zou komen op zo'n drie miljoen dollar, voor de koper een aanvangstarief want hij moet nog een veelvoud uitgeven aan water, elektriciteit en groenaanplant. Griekenland zal er ruim honderd miljoen dollar aan overhouden, “een druppel op de gloeiende plaat”, schrijft de pers alweer laatdunkend.

Zou de regering helemaal niet hebben zien aankomen hoe slecht het idee zou vallen? Reeds enige tijd had zij de reputatie, het hele land te willen verkopen. Niet alleen van de "problematische industrieën' wil zij af - zonder veel succes toe nu toe - ook de PTT, het elektriciteitsbedrijf en Olympic Airways wil zij privatiseren. Binnen de regering wordt nog wel gebekvecht over de vraag of van elk bedrijf 49 dan wel 51 procent van de aandelen moet worden aangeboden.

Vorige maand is de minister van toerisme, Kefaloyannis, afgetreden uit protest tegen een door collega-ministers opgestelde beschikking die het mogelijk moet maken dat hotels op Kreta en andere eilanden tóch vlak aan zee ("aan de golf', zeggen de Grieken) worden gebouwd, een inbreuk dus op het bovengenoemde respect van het vrije strand. “Voortaan moeten we elke morgen naar de Akropolis kijken of het Parthenon er nog wel staat”, aldus het dagblad Ta Nea.

    • Frans van Hasselt