Het Binnenhof laat zich niet dwingen vanaf het Malieveld

AMSTERDAM, 4 OKT. Twee vragen staan centraal bij de demonstratie die de drie vakcentrales morgen op het Haagse Malieveld organiseren: hoeveel mensen komen er en heeft dat aantal politieke relevantie?

Het is de vakcentrales FNV, CNV en MHP er veel aan gelegen om morgenochtend zoveel mogelijk demonstranten op de been te brengen. Om het hun leden gemakkelijk te maken kochten ze anderhalf miljoen treinkaartjes van de Nederlandse Spoorwegen en verstuurden die naar hun leden. Ieder lid kan dus gratis naar Den Haag. Hoeveel de vakcentrales betalen voor deze service willen zij noch de NS onthullen.

“We rekenen op 150.000 à 200.000 mensen”, zegt een woordvoerster van de spoorwegen. “Op basis van ervaring weten we dat bij zo'n evenement een lager percentage deelneemt dan bij een personeelsuitje van een groot bedrijf.” De beste vergelijking biedt de demonstratie die de FNV op 8 oktober 1988 in Amsterdam organiseerde tegen het inkomensbeleid van het kabinet. Ook toen stuurde de vakcentrale alle leden een gratis kaartje. Toen kwamen er naar schatting 150.000. CNV en MHP deden bij die demonstratie echter niet mee. Om de stroom reizigers te kunnen verwerken rijden er morgenochtend twintig extra treinen, waarvan de eerste al om 7.09 uur vertrekt uit Leeuwarden. 's Middags rijden er dertig extra treinen terug.

De vakcentrales nemen met zo'n massademonstratie een aanzienlijk risico. Stel eens dat er - al dan niet door in de loop van de middag verwachte regen - bijna niemand komt. Kunnen de voormannen dan tegenover kabinet en Kamer nog geloofwaardig verwijzen naar de boosheid van hun achterban? Stekelenburg, Hofstede en Van Dalen durven vooraf geen aantallen te noemen voor mislukken of slagen van de demonstratie.

Het is duidelijk dat de argumenten van de vakcentrales kunnen worden ondersteund door de kracht van het getal. Het politiek rendement van grote demonstraties is de laatste jaren evenwel gering gebleken. De grootste menigte die in Nederland ooit voor een politiek doel op de been kwam - ruim een half miljoen mensen - demonstreerde in 1983 in Den Haag tegen de komst van de kruisraketten. Die demonstratie heeft geen invloed van betekenis gehad op de besluitvorming.

Bewindslieden hebben de afgelopen weken geen moment laten merken dat ze zich iets zouden aantrekken van stakingen en demonstraties. Het perspectief voor de vakcentrales is dan ook somber. De standpunten liggen in grote lijnen vast. De PvdA, waarvan ze het toch zouden moeten hebben, kan na het congres van 28 september niet meer terug zonder een geweldig gezichtsverlies te lijden. De vakbeweging zal tot de conclusie moeten komen dat ze weliswaar een aanzienlijke politieke invloed heeft, maar geen politieke macht van betekenis. Het Binnenhof laat zich niet dwingen vanaf het Malieveld.

    • Dick van Eijk