Beeldende kunst op verschillende locaties in Rotterdam; 'Niet om hemel te bestormen'

Tentoonstelling: "Beeld '91', Beeldende kunst in Rotterdam. T-m 20 okt. in H.A.L. "Dr. Brewster & Co' Wilhelminakade 33a; in Kunst & Complex "Atelierpresentatie', Keileweg 26; in Kaus Australis "The Pleasure of Being Involved', Keileweg 28; Pelmolen, Westhavenkade 116, Vlaardingen.

Jackson Pollock was de naam die tijdens de tweede Documenta in 1959 op ieders lippen lag. Van Arnold Bode had vrijwel niemand gehoord, terwijl Bode toch de Rudi Fuchs of Jan Hoet van de eerste vier Documenta's was.

In die tijd waren het nog de kunstenaars die de show stalen. Zij drukten hun stempel op een expositie en niet de tentoonstellingsmakers. Een modern kunstenaar bewandelde destijds ongeveer deze weg: Hij legde contact met geestverwanten - die overigens zelden in een en dezelfde stad of streek waren te vinden - en gezamenlijk maakten zij zich sterk voor een compromisloos statement. Het museum kon na verloop van tijd niet meer om hen heen. Hun namen werden bijgezet in de encyclopedie en vermeld op de laatste pagina's van de kunstgeschiedenisboeken. De overgrote meerderheid van de overige kunstenaars waren gedoemd om mokkend tegen het modernisme in kunstenaarsvereniging of artiestencafé te exposeren.

Die tijd is voorbij. Nu verzetten kunstenaars, zodra de nieuwe Flash Art of Kunstforum uitkomt, massaal de bakens. De tentoonstellingmaker van vandaag moet daarom wel met een origineel concept komen om iets bijzonders te laten zien.

Alleen de actualiteit tonen in een overzichtstentoonstelling van eigentijdse kunst zoals Arnold Bode dat deed in zijn Documenta's - bijna zonder een kunstenaar over te slaan - kan nu niet meer. Dat is goed te zien in de beeldende-kunstmanifestatie "Beeld '91', die verspreid over een aantal locaties in Rotterdam wordt gehouden en die "inzicht moet geven in de kwaliteit en diversiteit van de beeldende kunst in Rotterdam'. De manifestatie illustreert tegelijkertijd hoe de hedendaagse kunstenaar zijn lot uit handen heeft gegeven. Zijn kunst is verworden tot kant-en-klaar materiaal voor gast-conservatoren. Zij zijn de ware kunstenaars van vandaag. In de brochure van "Beeld '91' en in de begeleidende publikatie verdringen de namen, verhalen en portretten van de tentoonstellingskunstmakers die van de tot ambachtsman gedegradeerde kunstenaar. Zij kozen uit de 447 inschrijvingen het materiaal voor de belangrijkste tentoonstelling van "Beeld '91'. Wie niet heeft ingezonden - dwarsliggers en kunstenaars die niet als "Rotterdams kunstenaar' willen worden gepresenteerd - doet natuurlijk niet mee.

De belangrijkste tentoonstelling van "Beeld '91' is "Dr. Brewster & Co'. De expositie, te zien in de voormalige vertrekhal van de Holland Amerika Lijn (H.A.L.), bestaat uit het werk van tweeënvijftig Rotterdamse kunstenaars, die allen door de gast-conservatoren werden opgezocht in hun atelier. Een eenvoudig karwei, omdat de meesten dicht bij elkaar en soms zelfs in hetzelfde gebouw werken. Voor "Dr. Brewster & Co' zochten zij werkstukken uit, die nauwelijks afwijken van hedendaagse kunst met internationale reputatie. De kwaliteit en diversiteit in Rotterdam is gelijk aan die van de internationale kunstwereld. In plaats van Jeff Koons, Gerhard Richter, Cindy Sherman of Jessica Stockholder, staan er nu namen van Rotterdammers bij de werken. Het is een tentoonstelling van trendvolgers geworden, die niets meer dan de actualiteit laat zien. De H.A.L. lijkt een filiaal van een groot internationaal kunstwarenhuis. Bij de entree - waar een van de exposanten zijn toebedeelde wandoppervlak heeft verhuurd aan een reclamebureau - hangen enkele grote bill- boards. Op een ervan, de controversiële poster van Benetton met een klein blank meisje met Shirley Temple-pijpekrullen en een zwart jongetje met zijn kroeshaar geknipt in de vorm van duivelsoortjes, heeft iemand - zonder medeweten van de curatoren - twee draculatandjes geplakt over de hoektanden van het meisje.

In de brochure staat nog iets over de bedoelingen van een groep Rotterdamse kunstenaars die een stichting hebben opgericht, niet om "de hemel te bestormen, maar om doeltreffender zaken te doen met instanties en zo'.