Tal van fouten in EG-debâcle

DEN HAAG, 2 OKT. Een volledig verkeerde inschatting van de opvattingen in de EG-hoofdsteden, een falend systeem van consultaties, ontbrekend leiderschap van de kant van premier Lubbers en minister Van den Broek en een foute analyse van de machtsverhoudingen in Europa hebben geleid tot het Nederlandse debâcle in de Europese ministerraad.

Het Nederlandse ontwerp-verdrag voor de toekomstige politieke samenwerking binnen de Twaalf werd daardoor afgelopen maandag radicaal door de ministers afgewezen.

Een reconstructie van de gang van zaken de afgelopen maanden toont aan dat Van den Broek was gewaarschuwd. In het bijzonder de Nederlandse ambassadeur bij de Europese Gemeenschappen in Brussel, Nieman, heeft er bij vele gelegenheden op gewezen dat het Nederlandse voorstel geen schijn van kans maakt. De voorstellen gingen voor een meerderheid te ver.

Niettemin hebben Van den Broek, premier Lubbers en de andere kabinetsleden en met hen de Coördinatie-commissie van een dertigtal ambtenaren uit alle departementen in de veronderstelling verkeerd dat het allemaal goed zou aflopen. De voornaamste oorzaak daarvan was dat staatssecretaris Dankert en zijn ambtelijke medewerkers met rapportages kwamen, dat de EG-hoofdsteden uiteindelijk het voorstel van Nederland zouden accepteren.

In de Tweede Kamer, waar tijdens de algemene politieke beschouwingen komende week het thema van de Nederlandse afgang prominent ter sprake zal komen, begint de opvatting post te vatten dat premier Lubbers zich nu zelf op grootscheepse wijze moet inzetten voor een begrenzen van de opgelopen schade aan het Nederlands politiek prestige. Het CDA-Kamerlid Van Iersel: “De premier mag zich daar wat mij betreft zes uren per dag mee bezighouden”. Die inzet is in de ogen van het parlement te meer nodig om te bewerkstelligen dat in het definitieve verdrag in december over de Europese Politieke Unie nog iets is terug te vinden van de Nederlandse ideeën voor een communautair en democratisch bestuurd Europa.

Minister Van den Broek heeft gisteren in Brussel gezegd dat de Europese Gemeenschap mogelijk beter af is zonder verdrag voor een politieke unie dan met een zwak akkoord. “Uiteindelijk zullen we een keuze moeten maken. Als we alleen overeenstemming kunnen bereiken over een zeer zwakke basis dan moeten we ons de vraag stellen of het zinvol is dat akkoord te tekenen”, aldus de minister.