"Ouderen vaak nog jong genoeg voor werk'; Ouderenbond in verzet tegen discriminatie

AMSTERDAM, 2 OKT. H. Houting vond op 62-jarige leeftijd via een banenpool voor het eerst in haar leven werk. Ze zou huisbezoeken gaan afleggen bij bejaarden in Amsterdam-West om hun behoeften te inventariseren.

Bij de balie van het arbeidsbureau stuitte ze echter op een probleem. De dienstdoende ambtenaar weigerde haar in te schrijven: “Weet u wel hoe oud u bent? Dat doen we hier niet.” Er moest een telefoontje met het project-team sociale vernieuwing aan te pas komen om haar ingeschreven te krijgen.

In Amerika zou het gedrag van de baliemedewerker worden bekritiseerd als "ageism': discriminatie op basis van leeftijd. In de VS geldt "ageism' als nummer drie op de lijst van maatschappelijke zonden, na racisme en seksisme. Ook in Nederland beginnen de ouderenbonden zich te verzetten tegen discriminatie, met name op de arbeidsmarkt. De Amsterdamse afdeling van de Algemene Nederlandse Bond voor Ouderen (ANBO) begon in september een campagne tegen leeftijdsdiscriminatie.

In overleg met de ANBO heeft de gemeente Amsterdam haar subsidiebeleid aangepast: instellingen die zich schuldig maken aan leeftijdsdiscriminatie komen in de toekomst niet meer voor subsidie in aanmerking. Het gaat bijvoorbeeld om verenigingen en stichtingen die eem maximumleeftijd voorschrijven aan bestuursleden. Of om een speeltuinvereniging die een werknemer van zestig jaar heeft laten weten dat “in verband met uw leeftijd het zowel lichamelijk als geestelijk niet langer verantwoord is gebruik te maken van uw diensten”. ANBO-Amsterdam heeft vorige maand een telefonische klachtenlijn geopend voor hen die zich slachtoffer voelen van leeftijdsdiscriminatie.

De informatiemarkt voor ouderen in de Nieuwe Kerk te Amsterdam heeft dit jaar als thema "betaald en onbetaald werken boven de 55'. Tijdens de discussie die gistermiddag met betrokkenen plaatshad was men het erover eens dat het vinden van werk boven de 55 niet eenvoudig is. Boven de 65 wordt het daarentegen weer een stuk gemakkelijker, zo maakte R. Molenaar duidelijk. Zijn uitzendbureau heeft een aparte sectie voor 65-plussers, die werkgevers weinig premie kosten en daarom een streepje voor hebben op de arbeidsmarkt. In de informatiefolder van Molenaars uitzendbureau valt over dit economische motief echter niets te lezen. Het heet daar dat gepensioneerden voor bedrijven zeer aantrekkelijk zijn “want men haalt met een oudere werknemer kennis, een goede arbeidsmentaliteit en een stukje zekerheid in huis”.

De klanten van Molenaars uitzendbureau komen in aanmerking voor administratief werk, portiersbanen en vooral werk als suppoost in musea. “Eén van onze klanten zei dat hij het heel mooi bij elkaar vond passen, zo'n oude man voor een oud schilderij”, zegt Molenaar tijdens de bijeenkomst. Met die opmerking slaat hij in het grijze maar assertieve gezelschap de plank echter mis: een verontwaardigd gemompel stijgt op, een bezoekster sist: “Discriminatie!”

“Ik vind het niet echt fris, dit soort handige jongens die een gat in de markt zien en dat verkopen alsof ze iets moois doen voor bejaarden”, zegt B. Wittebol van de ANBO-Amsterdam. “Het gaat erom dat ouderen als volwaardige arbeidskrachten worden gezien, met bijzondere kwaliteiten als ervaring, inzicht en relativeringsvermogen. Momenteel is het onmogelijk om je te laten bijscholen na je 45ste. In advertenties wordt vrijwel alleen gevraagd naar mensen beneden de veertig. Op die manier vindt er geen kennisoverdracht meer plaats tussen ouderen en jongeren. Jammer genoeg zijn oudere werknemers vaak nog te duur. Wat dat betreft hebben de vakbonden ook schuld, omdat ze de cao's zo volledig hebben dichtgemetseld. Als je als 60-jarige recht hebt op 6.000 gulden per maand, maar je wilt genoegen nemen met 3.500 gulden, dan moet dat mogelijk zijn.”

De ANBO maakt zich tijdens de discussie ook sterk voor een flexibele pensioenregeling, die het 65-plussers mogelijk moet maken om, tegen een gereduceerd loon, door te blijven werken. Met spanning wordt uitgekeken naar de uitslag van het proces dat de Rotterdamse hoogleraar staatsrecht H. van Maarseveen heeft aangespannen tegen de Erasmus Universiteit. De hoogleraar heeft nog geen zin om met emeritaat te gaan; de uitslag van het proces dat hij tegen zijn werkgever heeft aangespannen moet duidelijk maken of het pensioen naast een recht ook een plicht is geworden.

    • Coen van Zwol