Nieuw KRO-programma geeft eenzijdig beeld Shamir

Reporter, Ned. 1, 23.05-23.35u.

Als er een vredesconferentie over het Midden-Oosten komt - zeker weten we dat pas als zij begint - zal Shamirs Israel dan concessies kunnen doen? Nee, denkt de KRO, zo valt op te maken uit wat zij presenteert als “een onthullend portret van premier Shamir”. Het is de eerste aflevering van het programma Reporter, een nieuw actualiteitenprogramma “waarin een eigen, soms onverwachte draai aan het nieuws wordt gegeven”. De camera zoomt in op een handtas die vluchtig wordt gecontroleerd, op gezichten van pratende vrouwen op een onduidelijke bijeenkomst. Er zijn flarden van beelden van de zee en van stille schaduwen in een nog stillere kamer, nietszeggende close ups van anoniem blijvende mensen, suggestieve thrillermuziek die, althans wat mij betreft, uiteindelijk nergens toe leidt: dat zal allemaal die onverwachte draai zijn.

Maar of dat nou zo veel over Shamir zegt is een tweede. “In De Reporter wordt nauwgezet het levensverhaal van Yitzhak Shamir gevolgd”, meldt het bijbehorende persbericht van de KRO. Dat geldt dan zijn verleden als terrorist (of als verzetsstrijder, het is maar van welke kant je het bekijkt) tijdens het Britse mandaat. Vrienden, (vroegere) medewerkers en waarnemers schilderen het beeld van de succesvolle terrorist, die nooit haast heeft en daarom nooit zijn doel mist. Die geen concessies doet, maar wacht tot de tegenstander fouten maakt. Meedogenloos ook, een man die zijn naaste medewerker laat executeren als hij voor de eigen kant een gevaar begint te worden. Een Leider.

Maar in zijn latere carrière als topspion voor de Mossad in Europa is hij helemaal geen Leider. Dan is hij, in de woorden van het voormalige hoofd van de Mossad, “een uiterst discrete en loyale spion, die in Europa alle instructies van zijn bazen tot in het kleinste detail uitvoerde”. De documentaire probeert niet te verklaren hoe deze twee tegengestelde Shamirs zich met elkaar verhouden.

Een Leider - een uitvoerder: maar de pragmaticus die Shamir zonder enige twijfel ook is, ontbreekt. Waar is de Shamir bij voorbeeld die jarenlang met zijn socialistische tegenstrever Shimon Peres kon regeren? Of de Shamir die kan leven met de Grote Leugen in de Israelische politiek, namelijk dat met de verdoemde terroristen van de PLO nooit kan worden gepraat - wel met mensen die formeel niet tot de PLO te behoren maar wel nauwgezet de orders van de PLO uitvoeren en daarvan geen geheim maken? Daardoor ontstaat het scheve beeld van de man die alleen maar bij de komende onderhandelingen zal aanzitten om te luisteren of te wachten, terwijl juist het feit dàt Shamir bereid is naar een conferentie te gaan, waar die PLO al weer onzichtbaar aanwezig zal zijn, al een concessie is. En niet zijn laatste.

    • Carolien Roelants