Arbeidsongeschiktheid bij ambtenaren blijkt verdubbeld

DEN HAAG, 2 OKT. De verstarde arbeidsmarkt bij de overheid en de relatief gunstige uitkering bij arbeidsongeschiktheid zijn de belangrijkste oorzaken voor het ziekteverzuim bij ambtenaren.

Dat blijkt uit het onderzoeksrapport "Arbeidsongeschiktheid onder ambtenaren' dat is gemaakt in opdracht van minister Dales (binnenlandse zaken).

In 1989 was met ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid onder ambtenaren een bedrag gemoeid van bijna 7,6 miljard; ruim 15 procent van de totale loonsom bij de overheid. In een periode van bijna vijfentwintig jaar is het aantal arbeidsongeschikte ambtenaren meer dan verviervoudigd. Als rekening wordt gehouden met de groei van het aantal ambtenaren, is sprake van een verdubbeling.

In vergelijking met de particuliere sector stijgt het aantal arbeidsongeschikten bij de overheid beduidend sneller. In 1990 deed zich bij de overheid een stijging voor van 2,1 procent tegen 1,7 procent in het bedrijfsleven. Omdat het gemiddelde opleidings- en functieniveau van ambtenaren hoger is, zou de arbeidsongeschiktheid bij de overheid lager moeten zijn dan in de marktsector, aldus de onderzoekers.

De arbeidsongeschiktheid onder ambtenaren zal de komende jaren sterker blijven toenemen dan in de marktsector. “Afslanking, reorganisaties, privatiseringen en bezuinigingen gaan gepaard met een hausse aan uitstoot.” Verandert er niets in het beleid dan zal de groei in het jaar 2000 nog eens verdubbelen, zo verwachten de onderzoekers.

De groei is met name te wijten aan psychosomatische klachten; 75 procent van de afkeuringen. Volgens de onderzoekers ligt dit aan de verstarde arbeidsmarkt. Ambtenaren hebben weinig alternatieven als zij binnen de overheid van baan willen veranderen; dit geldt met name in het onderwijs.

Pag.2 : Ambtenaren; 'Coulante afkeuringen van ambtenaren'

Verder komt een zieke ambtenaar na een jaar automatisch - zonder keuring - terecht in de AAW. En als er gekeurd wordt dan valt de “coulante afkeuringspraktijk” op. Daarnaast is de uitkering relatief gunstig in vergelijking met de marktsector. De onderzoekers zijn het eens met de kabinetsvoorstellen ten aanzien van de WAO dat er een groter verschil moet worden gecreëerd tussen een WAO-uitkering en het salaris.

Door de sterke rechtspositie van ambtenaren en de cultuur van grote terughoudendheid om ambtenaren te ontslaan wordt “uitstoot uit een betrekking vaak afgewikkeld door middel van arbeidsongeschiktheidsregelingen”, zo schrijven de samenstellers van het rapport.

In een begeleidende brief schrijft minister Dales dat “de onderzoekers verantwoordelijk zijn voor de inhoud van het rapport”. De visie van de onderzoekers op de arbeidsmarkt vindt Dales “te statisch en te eenzijdig”.