Tolerantie moet van twee kanten komen

In de discussie over de toespraak van Frits Bolkestein voor de Liberale Internationale te Luzern gaat het niet alleen over de vraag hoe immigranten en autochtonen met elkaar om dienen te gaan. Het gaat voornamelijk over de definitie van het begrip tolerantie; is het éénrichtingverkeer zoals G. Manenschijn op 21 september op deze pagina opmerkte of is er meer aan de hand?

Het begrip tolerantie is door de eeuwen heen voller van inhoud geworden. Manenschijn geeft dit ook aan, maar zoals velen stopt hij zodra het voor ons maatschappelijk relevant wordt; namelijk als in de negentiende eeuw verstedelijking en bevolkingsexplosie zorgen dat veel mensen zeer dicht bij elkaar gaan wonen.

J.S. Mill merkt dan op in "On liberty' (1859): een ieder is vrij om zich naar eigen inzicht te ontwikkelen, zolang de vrije ontwikkeling van een ander er niet door geschaad wordt (vrij vertaald). Direct hieruit afgeleid zijn de begrippen individualisme (hoe een individu zich tegenover de maatschappij kan of mag opstellen) en tolerantie (hoe de maatschappij zich tegenover een individu - c.q. minderheid - kan of mag opstellen). Een moderne samenleving verdient een moderne visie op een gezonde wijze van samen leven.

Dat Manenschijn meent dat de "vrijheid van meningsuiting' van moslims (in het geval Rushdie) in relatie kan worden gezien tot een discussie over tolerantie is een betreurenswaardig denkbeeld. Ook in NRC Handelsblad stond dat de Japanse vertaler van de Duivelsverzen is vermoord en een andere vertaler bijna is vermoord. We moeten dan echter ook kijken naar de "vrijheid van meningsuiting' (lees: haat) ten opzichte van Israel (ruim veertig jaar spanningsveld met vele oorlogen en doden) en het Westen (gijzelaarsdrama). Alle mogelijke grenzen van tolerantie worden hier zeer ruim overschreden.

Tolerantie is geen éénrichtingverkeer. De liefde tussen mensen in één samenleving moet van twee kanten komen en als dat niet gebeurt dan gaat de liefde over. Dit is simpelweg de boodschap van Bolkestein en daar moet dan ook de discussie over gaan.