Roman uit zich kritisch over Iliescu

BOEKAREST, 30 SEPT. De Roemeense premier Petre Roman, die vorige week onder druk van gewelddadige demonstraties van mijnwerkers het veld leek te hebben geruimd, wil aanblijven tot er een overgangsregering is gevormd, die nieuwe verkiezingen moet voorbereiden.

Roman verklaarde dat gisteren in een televisie-interview, waarin hij ook zei niet “onder ondemocratische druk van de straat” te zijn opgestapt, maar vanwege de “politieke situatie”. De premier liet zich zeer kritisch uit over de rol van president Ion Iliescu vorige week, die in een communiqué na afloop van zijn gesprek met een delegatie van mijnwerkers alle schuld voor de slechte situatie in het land op de schouders van de regering had gelegd. Roman noemde deze gang van zaken “een trieste bladzijde” in hun beider betrekkingen.

De uitlatingen van de premier geven nieuw voedsel aan speculaties in Boekarest, dat de achtergrond van de gebeurtenissen mede was gelegen in spanningen tussen president Iliescu en premier Roman. De laatste verklaarde geen zitting te willen nemen in een overgangsregering maar liet tegelijkertijd doorschemeren dat hij zich een langdurige politieke carrière heeft voorgenomen. Roman zei deel te willen blijven uitmaken van het thans regerende Front van Nationale Redding - waarvan hjij voorzitter is - en te verwachten dat deze beweging ook na de volgende verkiezingen als de grootste partij uit de bus zal komen.

De premier ontkende overigens “ontslag” te hebben genomen. Hij heeft slechts “zijn mandaat ter beschikking gesteld”, zei hij. Zijn regering valt kwalijk te nemen, meende hij, dat de zin van het drastische beleid van economische hervorming niet voldoende aan de bevolking was duidelijk gemaakt. Als reden voor zijn voorlopig aanblijven noemde Roman de noodzakelijke continuïteit in de betrekkingen tussen Roemenië en internationale organisatie, zoals het Internationale Monetaire Fonds en de Europese Gemeenschap.

De laatste groep mijnwerkers in Boekarest werd zaterdag bij het krieken van de dag door de politie van het Universiteitsplein verjaagd. Zij hadden daar barricades opgeworpen en naar het schijnbaar vertrek van premier Roman, ook het ontslag van president Iliescu geëist. Deze groep van enkele honderden volgde per trein de duizenden die vrijdagmiddag al waren teruggekeerd naar de Jiu-vallei, de voornaamste mijnstreek van Roemenië. Over de vraag wie eventueel hun verrassende komst naar de Roemeense hoofdstad had georganiseerd - ook een onderwerp van veel speculatie in Boekarest - kwamen dit weekeinde geen nieuwe bijzonderheden aan het licht.

De vorming van een overgangsregering verloopt inmiddels opvallend moeizaam. De twee voornaamste oppositiepartijen hebben bij voorbeeld zeer uiteenlopende opvattingen. De Nationale Boerenpartij denkt aan een zakenkabinet van “technocraten”, de Liberalen daarentegen willen een echte regering, bij voorbeeld onder leiding van een geestelijke die verzoenend zou kunnen werken op de gemoederen in den lande.

De gang van zaken vorige week heeft ook in Roemenië zelf een breed debat teweeg gebracht over het democratisch gehalte van de huidige politieke structuur. Roman bracht dit onderwerp gisteravond eveneens ter sprake. Iliescu had vrijdag al laten weten weinig heil te zien in de ook door de premier voor vanzelfsprekend gehouden tussentijdse parlementsverkiezingen op korte termijn.