PvdA: sociaal stelsel moet worden herzien

NIJMEGEN, 30 SEPT. De PvdA wil een grootscheepse herziening van het sociale zekerheidsstelsel. Daarbij moet de nadruk op basisvoorzieningen voor iedereen komen te liggen.

“Maar met een grotere vrijheid om daarboven eigen prioriteiten te stellen, eigen keuzes te maken, met een eigen afweging van risico's en verantwoordelijkheden”. Dit zei partijleider Kok zaterdag tijdens het PvdA-congres in Nijmegen.

Kok vindt dat door individualisering, grotere mondigheid en goede opleidingen de burger beter in staat is om zelf keuzes te maken. “Een nieuwe afweging is nodig tot welke hoogte risico's door de overheid dwingend moeten worden verzekerd”. Hij meent dat de burger een grotere eigen verantwoordelijkheid kan dragen voor ziekte, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid. Kok sprak van een “doorzichtiger stelsel van sociale zekerheid”. Nieuwe generaties vragen volgens hem behalve om bescherming ook om meer vrijheid.

Hij liet doorschemeren dat het afschaffen van kostwinnersfaciliteiten en het invoeren van een zelfstandig recht op sociale zekerheid voor vrouwen daarbij voor de PvdA tot de reële mogelijkheden moet gaan behoren. Ook het flexibel pensioneren moet volgens Kok op de politieke agenda van de PvdA komen. “Want nu en straks geldt voor veel mensen: Je bent oud en dan wil je ook wat”. In één adem door verlegde hij de koers van de partij door te pleiten voor de invoering van referenda en “meer rechtstreeks gekozen Kamerleden”.

Kok werd zaterdag door het congres met grote meerderheid bevestigd in zijn leiderschap van de partij. Hij leverde bij die gelegenheid fundamentele kritiek op de verzorgingsstaat. Het dreigt volgens Kok “zo vol onder die paraplu van Vader Staat te worden dat de goeden onder de kwaden beginnen te lijden. Dat werkt demoraliserend”. Hij stelde het congres voor om samen een “werkzame, participatiesamenleving” te vormen. Daarin worden mensen geholpen “als zij dat zelf niet kunnen, maar tot activiteit en eigen verantwoordelijkheid worden aangezet waar dat maar kan”. In de huidige situatie is sprake van “weggevallen betrokkenheid en eigen verantwoordelijkheid” en “bureaucratie”.

Als nieuw politiek steekwoord gebruikte de PvdA-leider de term "Emancipatie in solidariteit'. Volgens Kok moet het de ambitie van de PvdA worden om tussen individualisering en saamhorigheid een nieuw evenwicht te zoeken. In ieder mens is de spanning tussen eigen belang en sociaal handelen voelbaar, zo meent hij. De politiek moet daarop reageren door de kosten en baten van gezamenlijke voorzieningen beter bekend te maken. De overheid moet “durven optreden als burgers de rekening voor hun gedrag bij de buren proberen neer te leggen”. Hij schetste het beeld van zelfbewuste burgers “die op hun centen passen”, die de gemeenschap dwingen ook te leren rekenen. “Juist in een zich individualiserende samenleving moet saamhorigheid worden georganiseerd. Individuele rechten, ook verworven rechten, moeten steeds opnieuw getoetst worden aan wat we met elkaar kunnen opbrengen”.