RIVM-rapport zeer pessimistisch over milieubeleid

DEN HAAG, 28 SEPT. De bedreiging van natuur en milieu zal nauwelijks afnemen indien het milieubeleid beperkt blijft tot de maatregelen die de overheid onder meer heeft vastgelegd in het Nationaal Milieubeleidsplan (NMP). Verzuring, mestoverschot en broeikaseffect zullen het milieu in toenemende mate onder druk zetten.

Dat blijkt uit de nog vertrouwelijke tekst van de Nationale Milieuverkenning ("Zorgen voor Morgen 2') van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieuhygiëne (RIVM). Het definitieve rapport zal pas in november worden vrijgegeven. De teneur van het RIVM-rapport is zeer somber. Ernstige bedreigingen ziet het instituut, dat de Milieuverkenning uitvoert in opdracht van minister Alders van milieubeheer, met name voor de winning van drinkwater, de visserij en de landbouw. Ook wat betreft het energieverbruik, de uitputting van natuurlijke hulpbronnen en de ontwikkeling van het autoverkeer verwacht het RIVM weinig verbetering. De nagestreefde vermindering van door landbouw, verkeer en industrie veroorzaakte verzuring wordt met het huidige beleid niet gehaald.

De landbouw, zo blijkt uit het RIVM-rapport, tast het milieu in sterke mate aan maar wordt ook zelf door die aantasting in zijn voortbestaan bedreigd. Zo zullen “honderden miljoenen guldens” nodig zijn voor de schoonmaak van verontreinigde landbouwgrond. De akkerbouw ondervindt “aanzienlijke schade” door erosie, bodemverdichting, luchtverontreiniging en droogte. Ook de tuinbouw wordt bedreigd.

Voor “de omvang en kwaliteit” van de visvoorraad voorziet het RIVM grote problemen door schadelijke stoffen die zich ophopen, een te hoge belasting door stikstof en fosfaat, en de lozingen van bestrijdingsmiddelen en olie aan de kust en op binnenwateren.

Om mogelijke klimaatveranderingen als gevolg van het broeikaseffect te bestrijden wil de overheid in het jaar 2000 de uitstoot van kooldioxyde (CO2) verminderd hebben met 3 tot 5 procent. Volgens het RIVM kan dit beschouwd worden als “een eerste stap”, maar is het “bij lange na” niet voldoende om de op termijn gewenste stabilisatie van concentraties CO2 dichterbij te brengen. De berekeningen van het RIVM wijzen zelfs uit dat bij ongewijzigd beleid na 2000 het energieverbruik en de emissies van CO2 weer zullen toenemen.

De winning van grondwater kan in de nabije toekomst in gevaar komen als niet extra maatregelen worden getroffen. Met name in ondiep gelegen waterwinplaatsen is sprake van “stijgende concentraties” nitraat, calcium, kalium en sulfaat, en van een dalende zuurgraad.

Deze week meldde de Rijksplanologische Dienst reeds dat het autoverkeer veel sneller toeneemt dan het Structuurschema Verkeer en Vervoer toelaatbaar acht. Het RIVM verwacht ook een hogere stijging van het aantal vrachtwagenkilometers dan voorzien. De introductie van schone dieseltechnieken is nog onzeker. Mede daardoor is sprake van een stijgende uitstoot in het vrachtverkeer van onder meer CO2, stikstofoxyden en koolwaterstoffen.

In "Zorgen voor Morgen 2' is niet gewerkt met recente economische scenario's. Aan het einde van dit jaar zal het Centraal Planbureau samen met het RIVM nieuwe economische lange-termijnverkenningen tot het jaar 2015 presenteren.Het eerste rapport "Zorgen voor Morgen', gepubliceerd in 1988, lag aan de basis van het Nationaal Milieubeleidsplan (NMP), waarover het vorige kabinet nog voor de officiële presentatie struikelde. In 1990 kwam het huidige kabinet met een aangescherpt plan, het NMP-Plus. Ook dit jaar bleek de politieke gevoeligheid van de RIVM-studies. "Zorgen voor Morgen 2' zou aanvankelijk na Prinsjesdag gepubliceerd worden. Tot ongenoegen van een deel van het parlement is die datum echter verschoven tot 13 november.