Ritzen beschouwt toestroom vooral als Vlaams probleem; Studenten wijken uit naar België

LEUVEN, 28 SEPT. In juni, vlak na zijn eindexamen, informeerde Hans Leenders voorzichtig naar het volgnummer dat hem voor zijn studie geneeskunde was toebedeeld. 2512. Dus moest hij eens diep nadenken over de vraag hoe hij het jaar tot de volgende in- of uitloting zou doorbrengen. Aan België had hij zelf nooit gedacht. Zijn vader opperde het idee om toch een keer in Leuven te informeren want daar hadden kennissen medicijnen gestudeerd. Hij meldde zich en kreeg per omgaande een uitnodiging zich in te schrijven. Het kostte hem ruim 800 gulden, minder dan de helft van het collegegeld dat hij aan een Nederlandse universiteit verschuldigd zou zijn geweest (1.950 gulden). Met een 3-kamerappartement voor 336 gulden en een maandelijkse studietoelage vanuit Nederland ziet hij vooralsnog geen enkele reden zijn verblijf aan de universiteit van Leuven voortijdig af te breken.

Volgens een eeuwenoude traditie kunnen ze op een warm onthaal rekenen, de Nederlandse studenten die naar Vlaanderen afzakken. Maar nu aan de Universiteit van Antwerpen meer Nederlandse eerstejaarsstudenten (100) dan Belgen (73) zijn ingeschreven voor de studie geneeskunde, begint de Vlaamse gemeenschap zich toch zorgen te maken. Ook in Leuven werd de deur van het huisvestingsbureau de afgelopen weken platgelopen door Hollanders op zoek naar een "kot' in het centrum van het oude universiteitsstadje. Aan de Katholieke Universiteit in Leuven worden ongeveer honderd Nederlandse eerstejaarsstudenten geneeskunde verwacht, ruim drie keer zoveel als vorig jaar. De middenstand vaart er wel bij; Nederlandse studenten staan er in Leuven om bekend veel buitenshuis te eten.

Aankomende Nederlandse medicijnenstudenten houden dit Vlaamse alternatief al jaren achter de hand. De kans een gunstig lot te trekken aan een Nederlandse universiteit is iets meer dan vijftig procent: 1.485 van de ruim 2.500 studenten ontvangt positief bericht. België - wat dat betreft een eiland binnen de EG - kent geen "numerus fixus' en geldt dus traditioneel als toevluchtsoord voor buitenlandse studenten, al heeft de Vlaamse regering de afgelopen jaren getracht de stroom buitenlanders in te dammen met verschillende maatregelen, zoals een studentenstop voor buitenlanders of hogere collegegelden.

Telkens oordeelde het Europese Hof van Justitie in Luxemburg dat deze maatregelen in strijd waren met de EG-verdragen inzake het vrije verkeer van personen. In 1984 kondigde de universiteit van Gent zelfs een stop af voor studenten uit "rijke Westerse landen' die in hun eigen land waren uitgeloot voor geneeskunde en diergeneeskunde. In juli van dit jaar werden met een nieuw universiteitsdecreet alle barrières voor studenten uit de EG opgeheven. De enige voorwaarde die de Belgische overheid nu nog kan stellen aan studenten uit de Europese Gemeenschap is de beheersing van de Nederlandse taal, omdat de voortgang van de colleges niet mag worden belemmerd. Het taalexamen wordt de Nederlanders bespaard - “het zou een belediging zijn”, zegt prof. W. Geysen, de woordvoerder van de universiteit in Leuven.

“Een numerus fixus is in België politiek en mentaal niet haalbaar”, zegt Geysen. “Dat is in strijd met de vrijheidsgedachte die hier in het onderwijs heel sterk leeft.” In Nederland wordt het aantal geneeskunde-studenten beperkt met het oog op de arbeidsmarkt, maar ook om geld uit te sparen. Volgens een woordvoerder van minister Ritzen is het “zonde om duizenden artsen een dure opleiding te geven als zij vervolgens zonder werk blijven zitten”. Ritzen is op de hoogte van het Vlaamse probleem, maar kan niet voor een oplossing zorgen. Ritzen en zijn Belgische ambtgenoot Coens zullen erover praten in het kader van het Gent-programma, waarin de ministeries alle zaken behandelen die voor een onderlinge afstemming van het Belgische en het Nederlandse universitaire onderwijs van belang zijn. Maar, zo laat het ministerie in Zoetermeer op voorhand weten, “wij zijn niet van plan de numerus fixus op te heffen. België denkt er niet over een numerus fixus in te stellen. Ritzen ziet het vooral als een Belgisch probleem”, aldus de woordvoerder.

Dat is slechts gedeeltelijk waar, vindt Geysen. “U ziet dat de artsen via België toch op de Nederlandse markt komen. Daarmee is het effect van uw numerus fixus voor een deel tenietgedaan.” De Vlaamse regering maakt zich ondertussen zorgen over het geld dat moet worden uitgegeven om de studie van de Nederlanders te bekostigen: op dit moment kosten zij de Vlaamse gemeenschap 50 miljoen frank, een kleine 3 miljoen gulden. Een andere zorg is de kwaliteit van de studenten. Doordat studenten op de Nederlandse universiteiten worden aangenomen op grond van een gewogen loting (hoe hoger de eindexamencijfers, des te groter de kans), bestaat volgens Geysen het risico dat de “minder goede studenten” uit Nederland in de Leuvense collegebanken zullen plaatsnemen. “Maar”, zo voegt hij eraan toe, “ons uitgangspunt blijft dat geen enkel talent voor de universiteiten in België verloren mag gaan. Dat geldt ook voor Nederlandse studenten.”

Een korte kennismakingsperiode met het stadje - de colleges beginnen pas op 8 oktober - heeft Hans Leenders geleerd dat het studentenleven in België “wat duf” is vergeleken met Nederland. “Misschien moeten de Nederlandse studenten hier een corps oprichten. Niet alleen voor Nederlanders, want ik denk dat het belangrijk is snel te integreren met de Vlaamse studenten.” Er zijn in Leuven wel studentenverenigingen, zo heeft hij ontdekt, maar dat is meer voor ontmoetingen op het “culturele” vlak en niet, zoals thuis, om gezamenlijk een biertje te drinken.

“Ik heb gehoord dat je als buitenlandse student niet direct wordt geaccepteerd door de Belgen.” Een vereniging waarvan iedereen lid kan worden helpt daarbij, denkt hij. Het feit dat al tijdens zijn eerste bezoek aan Leuven een ruitewisser van zijn auto door vreemde handen was verbogen verontrust hem enigszins, maar het had net zo goed in Amersfoort kunnen gebeuren. De kans dat hij de "kandidatuur' geneeskunde ongeschonden doorkomt is volgens de statistieken in Leuven even hoog als die van een Belgische student: zeventig procent. “En ik ben van plan het hier af te maken. Als ik terug naar Nederland wil komen, moet ik weer loten.”