Mijnwerkers niet meer te paaien door Iliescu

BOEKAREST, 28 SEPT. Staalkabels, autobussen en een paar grijpkranen vormen een barricade, op de Boulevard Magheru in het centrum van de Roemeense hoofdstad Boekarest. Enkele honderden van de naar schatting tienduizend mijnwerkers uit de Jiu-vallei hebben zich niet laten paaien door de beloften van president Ion Iliescu, die de meesten van hen gisteravond met de eerder deze week gekaapte treinen weer naar huis deden gaan.

“We hebben sinds maandag niet meer in een bed geslapen”, zegt een van de mijnwerkers, die op het grasveldje bij het Universiteitsplein een uiltje knapt. Het door hen eerder als onderkomen gebruikte metrostation onder het plein is door de vele traangaswolken van de afgelopen dagen ongenietbaar geworden. Deze minderheid van overgebleven mijnwerkers wil zich samen met de oppositionele krachten in Boekarest, en met dezelfde studenten die de mijnwerkers vorig jaar hier op straat nog in elkaar sloegen omdat ze tegen Iliescu waren, nu sterk maken voor de val van de populistische president.

“Hij heeft ons beloofd dat wij het goed zouden hebben”, luidt hun algemene grief. In plaats daarvan ziet het puikje van de arbeidersklasse dat de mijnwerkers zich in het socialistische systeem voelden, zich ondanks Iliescu's schone woorden over sociale gerechtigheid nu al maandenlang geconfronteerd met een drastische teloorgang van hun levensstandaard.

Pag.4:

Stoottroepen keren zich tegen Iliescu zelf

Naar verluidt stond er bij het vertrekken van de treinen terug bij het station in Boekarest een geluidswagen, waardoor deze honderden zich tot voortzetting van hun actie hebben laten overhalen. Voor hen was het niet genoeg dat premier Roman ontslag heeft genomen, en dat Iliescu heeft beloofd dat het allemaal goed zal komen.

De honderden hier op het plein houden vol, ongeschoren, oververmoeid. Het is een schilderachtig gezicht: honderden met stokken en ijzeren staven bewapende mannen, van wie velen al meer dan een week het kolenstof niet van hun gezicht hebben geveegd. Af en toe ontsteekt een mijnwerker het lampje op zijn helm, sommigen hebben bij de gevechten afgelopen week een witte politiehelm buitgemaakt. Een enkeling vult flessen: molotov-cocktails, voor als de politie komt - zoals gistermorgen toen ze nog met velen voor het presidentieel paleis demonstreerden. Nog hangt in vele delen van de stad, waaronder het Universiteitsplein, de nevel van het traangas, want het is wat mistig en er staat weinig wind.

President Iliescu heeft onder andere beloofd volgende week een bezoek te brengen aan de mijnsteden in de Jiu-vallei, ten einde zich persoonlijk van de problemen van de mijnwerkers op de hoogte te stellen. Verder krijgen de mijnwerkers loonsverhoging, wel honderd procent. Dat lijkt veel, maar is bij lange na niet genoeg om de inflatie van het afgelopen jaar te compenseren. Dat hebben de mijnwerkers, vandaag voor de tweede keer toegesproken door hun naïef werkende, maar in principe Iliescu-getrouwe leider Miron Cosma, kennelijk nog niet in de gaten.

“Weg met Iliescu, weg met Iliescu”, weerklinkt in spreekkoor op het plein, als voldoende mijnwerkers even uit hun slaap zijn ontwaakt. Hier en daar wordt gediscussieerd of gepraat op de heftige toon die in deze streken gebruikelijk is. “Jullie hebben van Iliescu brood en water gekregen, hè”, zegt een vrouw. “Helemaal niet waar, goede mensen hebben ons dat gegeven.”

Veel inwoners van Boekarest vinden dat met de verrassende pogingen vandaag van de mijnwerkers om na de premier ook de president van zijn zetel te verdrijven, Iliescu een koekje van eigen deeg krijgt gepresenteerd. Ten slotte was het Iliescu zelf, menen velen, die vorig jaar deze ruwe klanten naar de hoofdstad haalde om een eind te maken aan door de studenten en enkele oppositiepartijen georganiseerde demonstraties. “Het heeft de mijnwerkers op de gedachte gebracht, dat zij met geweld hun wil kunnen opleggen”, meent een vrouw op het plein.

Veel politici van de oppositie, onder wie de voornaamste, de leider van de Boerenpartij Ion Ratiu, hebben zich deze week bij de bestorming van het parlement voorbeeldig of zelfs moedig gedragen door aan de agressieve menigte uit te leggen dat het onwettig is om door geweld te proberen een democratisch gekozen president te verjagen. De deelname van de oppositiepartijen aan de door Iliescu nu beloofde “nationale regering” lijkt echter nog onzeker. Veel oppositieleiders zijn nogal achterdochtig, en denken dat zij als vlag moeten fungeren op een regering, waarin Iliescu's Front van Nationale Redding in werkelijkheid alle touwtjes in handen houdt. De president zelf lijkt niet erg enthousiast over de mogelijkheid van vervroegde verkiezingen. “De organisatie daarvan duurt vele maanden”, zei Iliescu gisteravond. “En dan: de grondwet is nog niet af.”

Waaruit maar weer blijkt: bijna twee jaar na de val van dictator Ceausescu ligt in Roemenië de macht nog altijd voor een aanzienlijk deel op straat. “Ik denk dat het een warm weekeinde wordt”, meent een inwoner van Boekarest. Veel hardnekkige tegenstanders van de president, meent hij, zullen zich de het buitenkansje van een coalitie met Iliescu's eigen, schilderachtige stoottroepen uit de mijngebieden, niet laten ontgaan. In een zijstraat hebben een paar veertienjaar oud ogende jongetjes de tijd van hun leven: zij rijden heen en weer met een van de als barricade geplaatste draglines.