Klassieke muziek verliest "truttig' imago bij jongere

AMSTERDAM, 28 SEPT. Luciano Pavarotti gaf op 1 september het startsein voor de nieuwe afdelingen met klassieke platen in de negentig Nederlandse vestigingen van de Free Record Shop en nog geen maand later is de operatie al bijna voltooid. Vijfhonderd verkopers, die alles van popmuziek wisten maar weinig tot niets van klassiek, hebben inmiddels een spoedcursus muziekgeschiedenis en repertoirekennis achter de rug om de jeugdige en meestal nog onkundige klanten te adviseren. Ze kunnen in de klassieke afdelingen van de winkels kiezen uit een aanbod dat, al naar gelang de beschikbare ruimte, varieert van 750 tot 3000 klassieke titels.

Over twee jaar, zo is het doel, moet tien procent van de omzet van de Free Record Shop-keten bestaan uit klassieke platen. Free Record Shop en V&D zijn met elk een marktaandeel van ongeveer vijftien procent de grootste platenverkopers in ons land. Tot nu toe werden door Free Record Shop alleen klassieke platen verkocht in de Leidse vestiging, die zo groot was dat men niet wist wat anders met de ruimte aan te vangen. In België, waar Free Record Shops 23 vestigingen heeft, worden al veel langer klassieke platen verkocht. Verder bezit de keten de Fame-winkel in Amsterdam op de hoek van Dam en Kalverstraat, de grootste platenzaak van het land met 20.000 titels in alle muzikale categorieën. Het is voorlopig niet de bedoeling daarvan meer vestigingen te openen.

Die door Free Record Shop nagestreefde verhouding van negentig procent voor pop, jazz en lichte muziek en tien procent voor klassiek weerspiegelt de verhoudingen in de totale Nederlandse platenmarkt, die vorig jaar bijna 1,2 miljard gulden bedroeg. Commercieel directeur Juan da Silva zei dat deze week op een persconferentie in het Hardrock-café in de Amsterdamse Korte Leidse Dwarsstraat.

De keuze van die lokatie is symbolisch voor het nieuwe beleid van Free Record Shop-directeur H. Breukhoven - ook befaamd als "de man van Vanessa'. Het is niet eens zozeer de bedoeling met het klassieke aanbod opeens een nieuwe bron van groot geld aan te boren, het idee is meer dat klassiek er gewoon bijhoort. “Het is onmisbaar in ons assortiment”, aldus Da Silva. De Free Record Shop wordt wat aanbod betreft dus wel een in vele opzichten "normale' platenzaak, maar blijft zich in presentatie en ambiance richten op de jeugdige klant.

De reguliere koper van klassieke platen wordt met de "Classic Record Shop' uitdrukkelijk niet direct benaderd: hij begrijpt waarschijnlijk niet eens de woordspeling in de slagzin Free Record Shop Goes Classic U2? Da Silva ziet een geheel nieuwe markt, nu de jeugd "klassiek' ontdekt als muziek die niet per se "truttig, oubollig en stoffig' is. Het imago van klassieke muziek - in ieder geval van het populair-klassieke repertoire - is duidelijk veranderd.

"Klassiek' blijkt nu opeens "trendy', betoogt Da Silva, en “de tijdloze wereld van klassiek is juist heel eigentijds.” Nog een citaat: “Klassiek is als wijn, je hoeft geen kenner te zijn om die te waarderen.”

Het muziekblad Oor publiceerde enige tijd geleden al een klassiek gidsje met aanraders. Punkviolist Nigel Kennedy heeft veel gedaan voor de jeugdige acceptatie van klassiek en ook Luciano Pavarotti - zijn plaat Pavarotti in Holland verkoopt nog steeds in enorme aantallen en staat zelfs op de populaire hitparade. Een paar jaar geleden was zoiets al het geval met de Bolero van Ravel, waarop merkwaardig genoeg de aandacht werd gevestigd door Gerard Joling met zijn song No more boleros.

Annemiek van IJsselmuiden, die de Free Record Shop-verkopers les geeft in klassiek, verklaart de toenmende populariteit van klassieke muziek ook uit het toenemende gebruik daarvan in Ster-spotjes. Het schoonmaakmiddel Ajax wordt aangeprezen op Carmen-muziek, in de reclame voor een Monatoetje wordt een perzik achtervolgd door een banaan op de Morgenstimmung uit de Peer Gynt-suite van Edward Grieg, verder zijn Vivaldi's Vier jaargetijden veelvuldig te horen en Verdi's Requiem klinkt op een overigens wel zeer ongepast moment. Befaamd en klassiek in zijn soort was al jaren geleden het spotje met de vallende druppel op Strauss' Also sprach Zarathustra, sindsdien bekend als "de wasmiddelmuziek'.

Van IJsselmuiden, als pianiste afgestudeerd aan het Utrechtse Conservatorium, heeft een aanstekelijk enthousiaste manier om de drempels bij het waarderen van klassieke muziek te verlagen. “Klassiek is geen vak, het is een manier van leven.” Ze geeft zelf ook optredens voor kinderen, organiseert koffieconcerten en vertelt het Free Record Shop-personeel dingen over reeds lang overleden componisten die de huidige mens aanspreken. Zoals dat Rachmaninov al werd gesponsord door de firma Steinway en dat Mozart en Strauss gewoon gebruiksmuziek schreven, die je nog steeds als zodanig mag beleven.

De bedoeling van de cursus is onder andere te voorkomen dat, zoals laatst het geval was in de platenafdeling van V&D, het Tweede vioolconcert van Beethoven te koop wordt aangeboden. Er bleek helaas geen voorraad van het nooit geschreven werk aanwezig.

Het effect van de muziekcursus van tweeëneenhalf uur die Van IJsselmuiden aan de Free Record Shop-verkopers gaf, zal nog worden geïntensiveerd met vijf vervolgcursussen. De succesvolle cursist weet dan niet alleen wat "opus', "KV' en "BWV' betekenen, hoe symfonie-orkesten in elkaar zitten en wat dirigenten precies doen, maar heeft dan ongetwijfeld ook een breder inzicht in de muziekhistorie dan de gemiddelde koper van klassieke "muziekdragers'. Diens interesse beperkt zich meestal tot de periode 1720 (Bach) tot 1920 (Rachmaninov) terwijl Van IJsselmuiden vertelt dat de muziek van Hildegard von Bingen (1098-1179) werd gebruikt voor een Robin Hood-film.

Ook de klantenkring van de Free Record Shop zal worden opgevoed. Het maandelijkse magazine Free zal voortaan ten minste twintig pagina's aan klassieke platen wijden. Er komen samplers - CD's met korte stukjes klassiek repertoire - om de jeugd wat te laten horen en een overzicht te bieden van wat er is. De eerste komt binnenkort uit: negentien complete operanummers voor ƒ 4,95 met een bon die vijf gulden korting geeft op een complete opera.

Ook bestaan plannen om tot een klassieke Top-25 te komen. En verder zullen er populair-klassieke concerten worden georganiseerd. Er is al contact geweest met het Residentie Orkest en dat vond het “best wel een gek idee.”