Geen wijziging van asielrecht in Duitse grondwet

BONN, 28 sept. De Duitse grondwet wordt niet veranderd op het stuk van de asielwetgeving. “Onder dat niveau” zijn op korte termijn wel maatregelen op komst om “oneigenlijke”, bijvoorbeeld “economische”, asielzoekers al bij de grens terug te sturen.

Tot deze conclusies zijn toppolitici van de grote Duitse partijen (CDU-CSU, FDP en de oppositionele SPD) gisteren gekomen in een eerste gemeenschappelijk overleg met kanselier Helmut Kohl.

Eensgezind meenden zij dat procedures van toetsing en beroep moeten worden versneld. En dat er spoedig een verschuiving moet komen bij de verzorging van asielaanvragers van geld naar materiële tegemoetkomingen als voedsel en kleding. Voorts waren de grote partijen het erover eens dat in de Duitse deelstaten op korte termijn meer grote opvangcentra moeten worden gebouwd, voorshands voor circa 40.000 asielzoekers. Wie in een ander democratisch land dan Duitsland eerder heeft nagelaten om asiel te vragen, of wiens aanvraag daar is afgewezen, moet niet alsnog een opnamerecht krijgen, meenden zij ook.

In Kohls kanselarij bevestigden SPD en FDP dat zij wat het asielbeleid betreft in geen geval zullen meewerken aan wijziging van de grondwet. Daarin wordt iedereen het asielrecht gegund die in eigen land op grond van ras, politieke of religieuze dreigt te worden vervolgd.

SPD en FDP, wier steun onmisbaar is om in de Bondsdag de vereiste meerderheid van twee derden te halen, willen bij dat algemene uitgangspunt blijven. Zij wijzen de opvatting van de CDU-CSU af dat zonder een (nieuwe) grondwetswijziging geen effectieve verandering van de asiel-praktijk mogelijk is.

Minister van binnenlandse zaken Schäuble (CDU) bracht daar gisteren tegenin dat in alle partijen bestaande ideeën om een “catalogus” te maken van landen waar geen vervolging (meer) bestaat, en mensen uit zulke landen dan direct terug te sturen, juridisch bezwaarlijk zijn als in de grondwet een verwijzing naar nader te stellen regels ontbreekt. Voorbeeld: een dezer dagen gelanceerd initiatief van burgemeester Wedemeier (SPD) van Bremen, waar morgen verkiezingen zijn, om voortaan geen asielzoekers meer toe te laten uit bepaalde Oosteuropese landen. Juist zoiets zou niet mogelijk zijn zonder grondwets-wijziging, meent de CDU-CSU. Volgens haar zou het Constitutionele hof, de hoogste Duitse rechter, daarmee waarschijnlijk ook niet akkoord gaan.

Afgesproken werd gisteren om het overleg op 10 oktober voort te zetten. Ook zal een deskundigen-commissie worden gevormd die op korte termijn moet onderzoeken welke maatregelen mogelijk zijn zonder wijziging van de Grondwet. Van consensus over de noodzaak om de asiel-praktijk te veranderen was woensdag al gebleken in een emotioneel Bondsdag-debat over het rechtsextremistische geweld tegen asielzoekers van de afgelopen weken. Volgens enquêtes is de asiel-kwestie nu voor de Duitse bevolking het eerste politieke thema.

In de kanselarij van Kohl lag gisteren een rapport van de Duitse nationale recherche ( Bundeskriminalamt, BKA) over een groeiende neiging tot geweld in de Duitse bevolking jegens asielzoekers. Hun aantal is sinds 1986 verdubbeld tot bijna 200.000 in 1990 (naast omstreeks 2 miljoen zogenoemde Aussiedler sinds '89, vooral Oosteuropeanen van Duitse afstamming die een grondwettelijk recht op toelating hebben). In de huidige praktijk vergt het vaak maanden of jaren voor definitief over een asielaanvraag is beslist. Feitelijk wordt uiteindelijk maar in 7,5 procent van de gevallen asiel verleend. Zij het dat een afgewezen asielzoeker als zijn beroepsprocedure tot een jarenlange wachttijd heeft geleid, daarna soms toelating kan vragen (en krijgen) op humanitaire gronden.