Bush neemt geen enkel risico

De aankondigingen en voorstellen van de Amerikaanse president Bush zijn veelomvattend en geven een interessant inzicht in het strategische denken van de huidige Amerikaanse regering. Kleiner, veiliger en stabieler - dat lijkt de filosofie achter de maatregelen die Bush vannacht heeft bekendgemaakt.

De kleinste verrassing is de verwijdering van alle tactische kernwapens uit Europa. De secretaris-generaal van de NAVO, Manfred Wörner, kondigde twee weken geleden al aan dat alle kernwapens voor de korte afstand uit Europa zullen verdwijnen. De vraag is alleen nog of we deze systemen eenzijdig zullen schrappen of dat we er een officieel akkoord met Moskou van maken, zei Wörner toen. Bush heeft het antwoord gegeven: ze worden eenzijdig teruggetrokken. De president roept Moskou op hetzelfde te doen. Erg moeilijk kan deze beslissing niet zijn geweest, aangezien de nucleaire artillerie (met een reikwijdte van dertig kilometer) en de kernraketten voor de korte afstand (honderd kilometer) vooral bedoeld waren om in geval van nood een massale conventionele aanval vanuit het Oosten te kunnen afslaan. Nu kunnen die wapens alleen de nieuwe democratieën in Midden- en Oost-Europa nog treffen, en dat kan de bedoeling niet zijn.

Verrassender is het feit dat ook de van oppervlakteschepen en onderzeeërs te lanceren kruisraketten met een kernkop (in totaal ongeveer 400, met een reikwijdte van 2.400 kilometer) worden ontmanteld of opgeslagen. Zeker sinds het succesvolle gebruik van kruisraketten tijdens de oorlog in de Golf, leken deze kruisraketten van afschaffing gevrijwaard te zijn.

Pag.5:

Voorstellen Bush raken hart defensie Sovjet-Unie

Tot dusver had het Pentagon zich ook met succes verzet tegen aantasting van deze wapensystemen. Militaire deskundigen zien in deze stap van Bush dan ook een duidelijke concessie aan de Sovjet-strijdkrachten, die ontzag hebben voor deze precisie-wapens.

Op het terrein van de strategische bewapening geven de door Bush aangekondigde en voorgestelde maatregelen een duidelijke indicatie van de richting die de Verenigde Staten nu willen inslaan met met hun kernwapens. De beperkingen die de Amerikanen zich opleggen betreffen alleen de te land gestationeerde kernraketten. De strategische kernwapens in onderzeeërs, die door de Sovjet-Unie altijd als het meest bedreigend zijn ervaren, blijven buiten schot. Bush speelt op veilig.

De president maakte duidelijk dat zijn strategische voorstellen bedoeld zijn als een vervolg op het START-akkoord, het in juli van dit jaar in Moskou getekende verdrag ter beperking van de omvang van de strategische bewapening van de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie, door aan te kondigen dat de drieduizend te land gestationeerde raketten die de VS de komende zeven jaar moeten ontmantelen, reeds nu buiten bedrijf worden gesteld. Dat is een symbolisch gebaar dat duidelijk moet maken dat de Amerikanen werkelijk haast willen maken met de uitvoering van gemaakte afspraken. Tot de politieke symboliek behoort ook dat er een einde komt aan het feit dat er altijd Amerikaanse bommenwerpers in hoge staat van paraatheid zijn.

Bush ziet in het schrappen van de MX een eerste stap op weg naar ontmanteling van alle raketten met meer dan één kernkop. Daarover wil hij met de Sovjet-Unie gaan onderhandelen. Dit voorstel lijkt te zijn ingegeven door de Amerikaanse wens om de zware SS-18 raket met tien onafhankelijk richtbare kernkoppen, die als de grootste bedreiging voor Amerika wordt beschouwd, weg te onderhandelen. Of de Sovjet-Unie daar nu echt trek in zal hebben, is de vraag. Zoals de Verenigde Staten vooral vertrouwen op hun op onderzeeërs gestationeerde kernraketten, zo hecht de Sovjet-Unie voor haar veiligheid in de eerste plaats aan haar te land gestationeerde systemen. Militaire deskundigen wijzen er verder op dat de onderhandelingen over een START-akkoord al tien jaar duurden en dat het weg-onderhandelen van de kernraketten met meer dan één kernkop ten minste even grote problemen zal opleveren.

Dat de Amerikaanse president Bush bepaald geen risico's wil nemen als het om de Amerikaanse veiligheid gaat, blijkt ook wel uit het feit dat hij, ondanks het verzet van het Congres, wil doorgaan met de ontwikkeling van de B-2 bommenwerper. Of hij in dat voornemen zal slagen, is de vraag. Het feit dat er in de Senaat eerder deze week met nog maar een krappe meerderheid van drie stemmen de ontwikkeling van de B-2 bommenwerper steunde, terwijl die meerderheid acht weken terug nog vijftien was, geeft wel aan hoe snel het denken ook daar is veranderd.