Binnenkort neemt Frans Kordes afscheid van de ...

Binnenkort neemt Frans Kordes afscheid van de Algemene Rekenkamer. In 1984 werd hij benoemd tot president van dit Hoog College van Staat. Daarvoor was hij onder meer werkzaam bij de Koninklijke Marine en bij het ministerie van Binnenlandse Zaken. Deze week nam hij in gezelschap van zijn vrouw Riet deel aan de jaarlijkse ontmoeting van de Rekenkamers van de EG-lidstaten, ditmaal in Madrid.

Woensdag 18 september

Riet herinnerde mij er aan vandaag een blocnote mee te nemen om in de loop van de dag mijn dagboek te kunnen bijhouden. Ik begin nu en het is 23 uur 30. Mijn wederhelft is naar bed gegaan en laat mij alleen met mijn overpeinzingen. Vandaag was het een aardig gevuld dagje, dat begon met een gesprek met minister Alders. De Rekenkamer heeft de gewoonte om ministers een brief te schrijven wanneer zij (Rekenkamer is vrouwelijk) iets op haar hart heeft. Een gesprek is echt een uitzondering. Dan moet er iets bijzonders zijn. Laat ik het daarbij laten en volstaan met te zeggen dat het gesprek erg prettig was. De rest van de ochtend besteed aan twee gemeentelijke zaken: de begeleiding van de automatisering bij de Bank voor Nederlandse Gemeenten en mijn toekomstige rol bij de gemeente Den Haag.

De Rekenkamer is niet bevoegd bij de gemeenten te gaan kijken. Ik doe dit dan ook op persoonlijke titel, een soort nevenfunctie. En ik kan daarmee heerlijk doorgaan na mijn pensionering. Mij is herhaaldelijk voorgehouden erop te letten dan niet ""in een gat te vallen''. Nee, laat niemand zich daarover zorgen maken.

De middag staat weer in het teken van de Rekenkamer. Eerst een gesprek met twee van onze mensen, die zich bezighouden met een onderzoek dat wordt gedaan in samenwerking met de Engelse Rekenkamer. Dit is iets nieuws, echt een experiment. We hebben met de Engelsen afspraken gemaakt over onderzoekspunten en wijze van aanpak. Dan is onderlinge vergelijking tussen Engeland en Nederland mogelijk en kan er systematisch ervaring worden uitgewisseld. Erg leerzaam.

Nog een interview met twee bladen in verband met mijn vertrek. De interviewers stellen spitse vragen en ik ben benieuwd wat het wordt. Zo'n dubbelinterview is in elk geval tijdbesparend en efficiënt. Tenslotte vanavond nog bij een parochievergadering geweest in mijn woonplaats Moordrecht. Een bescheiden bijdrage van mijn kant aan de kerkelijke activiteiten in mijn dorp. Gaat ook door na 1 november.

Donderdag

Op naar Utrecht, waar een vergadering is van het Comité van oprichting van de Nederlandse Orde van Register EDP-auditors. Wat is dat precies? EDP staat voor Electronic Data Processing. En een auditor is in feite een onderzoeker. In de automatiseringswereld drukt men zich graag uit in het Engels! De bedoeling van deze orde is mensen te verenigen die een erkende deskundigheid bezitten om een oordeel te geven over de kwaliteit van automatiseringsprocessen. Dit wordt alsmaar belangrijker omdat niet alleen de processen binnen organisaties, maar het gehele maatschappelijke verkeer in toenemende mate afhankelijk is van de werking van geautomatiseerde systemen. De maatschappij krijgt meer en meer behoefte aan garanties om daarop te kunnen vertrouwen.

Een zeer enthousiast gezelschap dit comité van oprichting. Het is heel inspirerend om met deze mensen samen te werken. Net als gisteren is de middag weer gewijd aan de Rekenkamer. Een afscheidsbezoek bij ons bureau Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur in Rijswijk. Het gesprek, onder meer over een paar topics zoals opleidingsplan en selectie van toekomstige collega's, is door onze mensen zeer goed voorbereid. Levendige discussie die iedereen, dacht ik, als nuttig ervaart.

Ik ga in de komende weken aan al onze bureaus een afscheidsbezoek brengen. Voor een deel zijn die gehuisvest in de diverse ministeries. Tijdens een afscheidsreceptie is er namelijk weinig gelegenheid voor een echt gesprek. Het laatste uur van de middag een buitengewone collegevergadering. Iets bijzonders, omdat daarbij naast de drie leden van het College ook het plaatsvervangend lid Bob van Nes aanwezig is. Na afloop een uur zwemmen, indachtig de spreuk Mens sana in corpore sano, oftewel een gezonde ziel in een gezond lichaam!

P.S. Gisteren en vandaag bestudeer ik tussen de bedrijven door nog twee portefeuilles. Wat zijn dat? Dat zijn de vergaderstukken die langs de leden circuleren en waarover gezamenlijk besluiten worden genomen.

Vrijdag

Volgens een van de ochtendbladen is de heer Deetman boos op mij in verband met ons rapport Vergoedingsstelsel basisonderwijs, dat vorige week naar het parlement is gestuurd. Naar aanleiding daarvan hebben de kranten de heer Deetman nogal wat verwijten gemaakt. Als je ons rapport goed leest, zie je dat de kritiek anders luidt en dat ook positieve dingen worden vermeld. De kranten zeggen daar meestal weinig over.

Nu een prettiger onderwerp. Vandaag zijn de Belgen op visite: de tweejaarlijkse sportontmoeting tussen de Belgische en de Nederlandse Rekenkamers. Dit jaar in Nederland, in sportpark Verburgh in Poeldijk. Riet gaat mee als extra supporter.

Eerst nog twee gesprekken op kantoor met een paar van onze onderzoekers. Vorige week ben ik in New York geweest om bij de Verenigde Naties een vergadering bij te wonen van de ""group of experts on public administration and finance''. Het doel van deze vergadering is de Secretaris-Generaal van de VN te adviseren over ontwikkelingsprogramma's voor de komende jaren en met name over de strategie op langere termijn. Over dit laatste punt heeft de vergadering de discussie niet afgerond en ik heb beloofd nog schriftelijk te reageren. Vandaar mijn behoefte om daarover met onze ambtenaren te praten en raad in te winnen.

In een tweede gesprek bespreek ik met onderzoekers mijn commentaar op stukken uit een portefeuile van vorige week. Hun voorstellen lijken mij redelijk. De zaak kan nu worden afgewikkeld als ik in Spanje ben. Als een haas naar Poeldijk waar ik net op tijd arriveer vòòr de komst van de Belgen. De organisatoren, zowel de onze als die van de Belgen, zorgen voor een vlot verloop van allerlei wedstrijden, zoals tennis, badminton, hardlopen en voetbal.

Aan het begin van de middag nog even naar Den Haag om Hans van Mierlo te kunnen feliciteren met de 25ste verjaardag van D66. Maarten Engwirda, echt D66, lost mij af in de pauze van het symposium en ik ga terug naar Poeldijk als voetbalsupporter. Nederland wint met 6-2 van de Rode Duivels. Een spandoek met ""Hup Holland hup, laat Frans niet in zijn hempje staan'' is niet voor niets geweest. Wat meer is, Nederland wint het hele toernooi. Een mooi afscheidscadeautje van onze sporters voor hun president.

Dat afscheid begint nu zo langzamerhand gestalte te krijgen. Ook de Belgen laten zich niet onbetuigd. Verschillende cadeaus ter herinnering; ook van onze kant aan onze collega's. Een geslaagde dag. Goede sportprestaties, een goede maaltijd, contacten met oude kennissen, het ophalen van herinneringen. Gewoon gezellig. Ik denk dat iedereen dat zo heeft ervaren.

Zaterdag

Minder gehol en gedraaf dan gisteren en een uur later opgestaan dan de gebruikelijke tijd van 6.15 uur. Er moet wel wat geordend en gepakt worden met het oog op ons vertrek naar Madrid. Riet gaat ook mee. Nog even naar buiten geweest op deze mooie eerste herfstdag. Ook spendeer ik nog een paar uur aan portefeuilles. De lezer van dit dagboek is inmiddels vertrouwd met dit begrip. Het is nodig dat te doen, omdat tussen de bedrijven door bestuderen, zoals in de afgelopen dagen, weinig ideaal is voor grondig commentaar. Ik breng ze nu met opmerkingen en vragen vanavond naar de Rekenkamer. Dan kan het bedrijf maandag doordraaien zonder vertraging van mijn kant.

Zondag

Na een hartelijk uitgeleide op Schiphol vliegt de KLM ons ruim binnen de geplande vliegtijd naar Madrid, waar we om half een welkom worden geheten door een vertegenwoordiger van de Spaanse Rekenkamer. Deze middag willen we direct naar het Prado. Dat blijkt om twee uur al gesloten en is maandag ook dicht. Dan maar een wandeling door Madrid van twee tot zes uur. Een prachtige stad met opvallende gebouwen en veel monumenten. Ons hotel ligt aan de Paseo de la Castellana, een brede boulevard waarop je je gemakkelijk kan oriënteren. We lopen over de Plaza Mayor en gaan langs het paleis naar de Plaza de España. We rusten even uit bij het monument van Cervantes aan de voeten van de rijdieren van Don Quichot en Sancho Panza.

's Avonds gaan we weer op stap. Het is erg druk, vooral op de Gran Vá, waar men voetje voor voetje voortschuifelt. De Spanjaarden leven op straat en dat is begrijpelijk met dit fraaie weer. We strijken neer op een terrasje voor dos café con leche. De ober probeert me te flessen door 500 peseta's te weinig wisselgeld terug te geven. Hij was zich er kennelijk niet van bewust een Nederlandse rekenmeester voor zich te hebben.

Maandag

Een late start want pas om tien uur gaan hier de winkels open en die zijn het doel van onze ochtendtocht. We kopen niets, hoewel er veel keus is. Na een ronde door een paar warenhuizen stoppen we ermee. We zijn nog moe van gisteren. We gaan uitrusten in het Parque del Retiro. Daar is het beter toeven dan in de jachtige stad waar het zelfs op maandagochtend al erg druk is met veel hard rijdende auto's. Het park is heerlijk rustig. Onder aanmoediging van een paar eekhoorntjes die hier vrij rondhuppelen, werk ik nog even aan mijn afscheidsspeech. Het is immers de laatste keer dat ik zo'n Europese rekenkamervergadering meemaak. Morgen begint dit "feest', dat twee dagen duurt. Vanavond een receptie voor alle deelnemers met partners, die wordt gegeven door de Spaanse Rekenkamer. Een zeer gastvrije en royale ontvangst die het weerzien van oude vrienden extra prettig maakt.

Dinsdag 24 september

Ik moet zeggen dat onze Spaanse collega's deze vergadering zeer goed hebben georganiseerd. Vooral de documentatie is perfect. De vergadering staat geheel in het teken van Europa 1992. Ook de Rekenkamers moeten dan meer gaan samenwerken, onder andere via gezamenlijke controles, vooral op Europese fondsen. Zo is besloten in een soortgelijke vergadering die in 1989 in Den Haag is gehouden. Er zijn al een paar experimenten aan de gang, waarover morgen zal worden gerapporteerd.

Vandaag is speciaal gesproken over de wijze waarop Rekenkamers in de EG hun controles zo veel mogelijk kunnen uitvoeren volgens dezelfde uitgangspunten en methoden. De vergadering behandelt enige principes en besluit die te laten uitwerken door een werkgroep. Omdat Nederland sterk is betrokken bij de experimenten, worden we gevraagd aan deze werkgroep mee te doen. Prima. Hoewel? Dit is een ingewikkelde zaak die vrij veel tijd zal vergen.

Na afloop is er een audiëntie bij koning Juan Carlos in het paleis De la Zarzuela, gelegen in een uitgestrekt park buiten de bebouwde kom. De omvang van de delegatie maakt het niet mogelijk dat iedereen met de Koning kan spreken, maar we waarderen het allemaal dat de Koning, die een zeer bezette agenda heeft, tijd voor ons uittrekt en belangstelling toont voor ons werk. De avond wordt afgesloten met een officieel diner dat een uur te laat begint. Geen opwindende discussies! Mijn tafelgenotes links en rechts van mij spreken alleen Spaans. Mijns inziens zal toch iedereen naast zijn moedertaal Engels of Frans moeten kunnen spreken. Zo lang dat niet het geval is, zijn we nog ver weg van een echt verenigd Europa.