Vermeulen Bram Vermeulen: Vriend en vijand. ...

Vermeulen Bram Vermeulen: Vriend en vijand. (Emergo EM 9305-2) Geri Allen Geri Allen, Charlie Haden, Paul Motian: Live at the Village Vanguard (DIW-847E) Takeo Moriyama Takeo Moriyama, Live at Lovely (DIW-820) Tate's Bruckner A. Bruckner: Negende symfonie door het Rott. Philh. Orkest o.l.v. Jeffrey Tate. (EMI cdc 7 54088 2) Guns N' Roses Guns 'n Roses: Use Your Illusions I en II (Geffen 24415 en 24420)

Vermeulen

“Papa, kijk dan!” schreeuwt Bram Vermeulen uit in De wedstrijd, een nummer dat de heldendaden van een kleine jongen beschrijft die, zoals alle kleine jongens, tracht op te boksen tegen zijn vader. “Toen-ie eindelijk keek,” luidt de slotregel, “was alles al voorbij.” Ik vind het een van de mooiste liedjes op Vriend en vijand, zijn nieuwe cd, omdat hij in kleine naturel-zinnen blijk geeft van een groot inlevingsvermogen. Hetzelfde geldt voor een nummer als Veilig, over een vrouw die in bed op haar man ligt te wachten, en voor Harder Jan, waarin de carrièreman nog best een extra glas durft te drinken: “Als hij er niet zo tegen kon - zou hij de wagen laten staan.”

Tegenover die genrestukjes staan de grotere gevoelens, die bij vlagen in een mist van woorden verdwijnen, maar meestal met even bedrieglijke eenvoud zijn verwoord. Vermeulen is een van de weinigen in Nederland, die over liefde kunnen zingen zonder gêne op te wekken. Zijn meeslepende Alle vrouwen (“Zij was alle vrouwen bij elkaar”) en het ingetogen Stil (“Ik voel je adem - ik adem je in”) zijn daar mooie voorbeelden van.

Hij heeft zich in zijn nieuwe repertoire laten begeleiden door routiniers als Boudewijn de Groot, Raymond van het Groenewoud en Ernst Jansz, die zijn weemoedige wijsjes met accordeons, sax, klarinet en gitaren een stuwende, stevig in de blues en de rock & roll wortelende klankkleur geven. De Groot produceerde zijn twee vorige platen, nu zet Jansz de traditie voort in dezelfde, akoestische sfeer. De opnamen, tijdens drie avonden in aanwezigheid van publiek gemaakt, zijn even ongepolijst als de aan flarden gezongen stem van de hoofdpersoon - en even authentiek.

Bram Vermeulen: Vriend en vijand. (Emergo EM 9305-2)

HENK VAN GELDER

Geri Allen

Hoewel haar naam boven dit stukje staat, hoort men op Live at the Village Vanguard niet het trio van maar met pianiste Geri Allen. Bassist Charlie Haden en slagwerker Paul Motian zijn net als op Etudes uit 1987 (Soul Note) en In the Year of the Dragon uit 1989 (JMT) voor de sfeer en de voortgang van de muziek minstens even belangrijk als Allen zelf, wat ook blijkt uit de composer's credits. Motian droeg vier stukken aan, Haden drie en Allen zelf maar twee. Sfeer en voortgang inderdaad, die bepalen deze muziek, met dien verstande dat de eerste alomtegenwoordig is en de tweede juist vrijwel niet. Ingehouden, impressionistisch, bijna onderkoeld, dat zijn de kwalificaties die je te binnen schieten, zelfs bij een stuk als Vanguard Blues. De tempi zijn freischwebend, van een duidelijk akkoordverloop of songstructuur is bijna nergens sprake, met uitzondering van het piepkleine For Turiya dat als een kinderliedje klinkt.

Geplaatst in de jazzgeschiedenis zit deze muziek duidelijk op de lijn Bill Evans-Paul Bley. Waarbij moet worden aangetekend dat Bill Evans 31 was toen hij zijn mooiste opnamen maakte, ook in de Village Vanguard en ook met Paul Motian. Geri Allen is al 34, speelde al op zeker twintig platen met verve de begeleidersrol, maar is nog steeds geen duidelijke stilist.

Geri Allen, Charlie Haden, Paul Motian: Live at the Village Vanguard (DIW-847E)

Takeo Moriyama

Saxofonist John Coltrane overleed in 1969 maar zijn muziek leeft nog steeds, al was het maar via slagwerker Elvin Jones die dit voorjaar zelfs Coltrane's zoon Ravi mee op toernee nam. Minder gemakzuchtig pakt Jones' Japanse collega Takeo Moriyama het aan door een echte volhouder naast zich te dulden: Toshiko Inoue. Wat toon betreft heeft deze saxofonist maar weinig met Coltrane gemeen, wat energie betreft komt hij soms aardig in de buurt. Samen met de krachtcentrale van Moriyama leidt dit in het lange Exchange tot de van Coltrane en Jones bekende "laatste dag'-sfeer vol onweer en bliksem, geween en geknars der tanden. Pianist Fumio Itabashi zorgt niet, zoals McCoy Tyner vroeger, voor enige rust, maar gooit met duivels genoegen olie op het vuur. Mitrailleur-achtige staccato's en hevig clusterwerk ontnemen iedere hoop op een plaats in de hemel. De hemel bestaat trouwens wel op deze cd maar daar heerst zo'n serene rust dat je er in slaap zou dommelen, wat blijkens een titel als Hush-A-Bye misschien wel de bedoeling is. Het best komt het kwartet tot zijn recht in Sunrise waarmee de cd begint. Pianist Itabashi stijgt boven zichzelf uit, de stuwkracht van leider Moriyama nadert de turbo-normen. Geen oorlog en geen vrede, ergens tussen hemel en hel, wel heet maar niet verschroeiend, dat is toch ook het spannendst?

Takeo Moriyama, Live at Lovely (DIW-820)

FRANS VAN LEEUWEN

Tate's Bruckner

Jeffrey Tate, de nieuwe chef-dirigent van het Rotterdams Philharmonisch Orkest, wil niet de grote maestro zijn en zeker niet als zodanig poseren, zo zegt hij keer op keer. De eerste opname van Bruckners Negende Symfonie die hij al vorig jaar maakte met - dus ook niet "zijn' - orkest geeft daarvan enerzijds duidelijk blijk. De symfonie klinkt hier zeker niet als een uitvoering die zich in alle opzichten zonder meer kan meten met de historische voorbeelden uit een ver of recent verleden: Walter, Karajan, Jochum en Haitink. Maar juist datgene wat Tate's Bruckner daarvan onderscheidt maakt deze opname toch zo interessant en bovendien is dat ook een eigenschap der grote maestro's: een geheel persoonlijke, soms zelfs zeer eigenzinnige aanpak. In de eerste twee delen is er de door Tate zo nagestreefde zilveren helderheid van strijkers en blazers in de klare akoestiek van De Doelen, geen ontzagwekkende en onaantastbare monumentaliteit.

In het slot-adagio blijkt de tweede Tate-paradox: de man die zegt geen behoefte te hebben aan Mahler spreidt hier een buitengewoon Mahleriaanse emotionaliteit en betrokkenheid tentoon, een diep gevoeld persoonlijk engagement dat in zijn waarachtigheid ontwapent en ontroert. Weg is hier dat middle-of-the-road-gevoel dat Tate soms oproept: hij legt zijn hart openlijk op deze partituur.

A. Bruckner: Negende symfonie door het Rott. Philh. Orkest o.l.v. Jeffrey Tate. (EMI cdc 7 54088 2)

KASPER JANSEN

Guns N' Roses

Een collectief dat zich "de gevaarlijkste rock & rollgroep ter wereld" noemt en dat vier jaar nodig heeft om een succesvol debuutalbum op te volgen, loopt de kans zich voorgoed belachelijk te maken. De reputatie van Guns N' Roses berust op een drietal aardige rocknummers en een overmaat aan publiciteit, gebaseerd op scandaleuze incidenten die zo nu en dan herinneren aan de roemruchte begindagen van de Rolling Stones. Zoals Mick Jagger tegen de muur van een bezinestation urineerde, zo wordt Axl Rose door zijn buurvrouw aangeklaagd wegens nachtelijk rumoer. Het stelt allemaal niet zoveel voor als het lijkt en datzelfde geldt voor de twee en een half uur (!) muziek op Use Your Illusion, verdeeld over twee los verkrijgbare cd's. De charme van Guns N' Roses bestaat uit het feit dat het zestal schaamteloze, ordinaire rock & roll durft te maken, met de nadruk op brutale gitaren en zang als het gillen van een mager speenvarken. Maar Axl Rose heeft geen stem om lang naar te luisteren. Zijn versie van Paul McCartney's Live And Let Die is hooguit curieus en als hij zich werkelijk kwaad maakt, zoals de scheldkannonnade Get In The Ring, lijkt hij op het keffende hondje dat in zijn eentje een kudde olifanten te lijf wil. De titel Use Your Illusion mag met een korrel zout worden genomen, want clichématige teksten van het kaliber "back off bitch' spreken bepaald niet tot de verbeelding. Op de beste momenten is Guns 'n Roses een perfecte kruising tussen The Sweet en de Sex Pistols: een hardwerkend glitterrockbandje met punkneigingen, angstvallig op zoek naar de memorabele songs waarvan Use Your Illusion er bitter weinig bevat. Maar wie de buurvrouw om de oren wil slaan met opdringerige kermismuziek, kan zich geen betere plaat wensen.

Guns 'n Roses: Use Your Illusions I en II (Geffen 24415 en 24420)

JAN VOLLAARD