Politieke leiders van Slowakije zijn tegen voorstel referendum

PRAAG, 27 SEPT. De twee belangrijkste politieke partijen in Slowakije hebben zich gisteren uitgesproken tegen het voorstel van president Václav Havel, een referendum te houden over de Slowaakse onafhankelijkheid.

Havel stelde eerder deze week een volksstemming voor over de staatkundige toekomst van Slowakije, een kwestie die het openbare debat in Tsjechoslowakije nu al vele maanden domineert. Volgens waarnemers zijn de Slowaakse nationalisten tegen het plan, vooral ze uit opiniepeilingen weten dat hun aanhang niet groot genoeg is om te kunnen winnen. Volgens maandag gepubliceerde uitslagen van peilingen is een kwart van de Slowaken voor volledige onafhankelijkheid, 35 procent voor de handhaving van de bestaande federatie met de Tsjechische Landen en 34 procent “waarschijnlijk” voor de handhaving van die federatie. De vraag of Tsjechoslowakije misschien een confederatie moet worden - waarin de onafhankelijkheid van Slowakije zo goed als volledig zou zijn, zonder dat de staatkundige betrekkingen met Praag geheel zouden worden verbroken - is in die peiling niet aan de orde gesteld.

De belangrijkste Slowaakse partijen zijn voor zo'n confederatie. Vladimir Meciar, de voormalige Slowaakse premier, verweet Havel met zijn voorstel aan te sturen op een volledige breuk tussen de Tsjechische Landen en Slowakije. “Er zijn maar een paar manieren om een staat op te breken, en president Havel heeft een daarvan gekozen”, zo stelde hij. Zijn belangrijkste politieke rivaal, de huidige Slowaakse premier Carnogurský, sprak zich eveneens tegen een referendum uit. “Niet alle middelen zijn uitgeput in de speurtocht naar een democratische oplossing die beide republieken past”, zo stelde hij. Hij wil het Slowaakse en het Tsjechische parlement voorstellen verder te onderhandelen over een akkoord, dat als hoeksteen moet fungeren van een nieuwe confederatie.

Als Meciar en Carnogurský gezamenlijk Havels voorstel blokkeren - en daartoe zijn ze in staat - wacht Tsjechoslowakije volgens waarnemers in Praag een mogelijk langdurige constitutionele crisis. Over een akkoord tussen Slowakije en de Tsjechische Landen wordt al een jaar zonder veel resultaat onderhandeld. Volgens de waarnemers zal het overleg waarschijnlijk in oktober mislukken, waarna het voorstel van een referendum aan de orde zal komen. De parlementen moeten evenwel eerst vaststellen hoe de Tsjechoslowaakse boedelscheiding moet verlopen, voor het geval de Tsjechen en Slowaken zich inderdaad voor de Slowaakse onafhankelijkheid uitspreken. Bovendien moet een oplossing worden gevonden voor een bepaling in de grondwet, waarin wordt bepaald dat een referendum alleen mag worden gehouden binnen vijf maanden vóór de volgende parlementsverkiezingen. En die staan pas in juni 1992 op het programma. (AP)