Irak lijkt weer problemen te maken over helikopters

NEW YORK-BAGDAD, 27 SEPT. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft gisteren een Iraaks compromis inzake de voortdurende gevangenhouding van 44 VN-inspecteurs in Bagdad geaccepteerd. Maar de Iraakse autoriteiten lijken nu nieuwe problemen te gaan maken over de ogenschijnlijk net opgeloste kwestie van de VN-helikopters.

President Bush toonde zich gisteren “een beetje sceptisch” ten aanzien van de naleving door de Iraakse president Saddam Hussein van alle resoluties van de Veiligheidsraad. Maar “wat er ook gebeurt, hij (Saddam) zal meewerken (..) Wij zijn bereid al het noodzakelijke te doen om de resoluties af te dwingen”, zei hij.

De woordvoerder van het Witte Huis klaagde tegelijk over een “patroon van bedrog en terugkrabbelen” in de Iraakse handelwijze jegens de verschillende VN-missies die conform de resoluties van de Veiligheidsraad Bagdads massa-vernietigingswapens moeten opsporen en ontmantelen. De woordvoerder noemde dit zeer verontrustend, en zei dat ,wij ons hierdoor afvragen of er geen andere vormen van druk zijn die moeten worden toegepast om naleving (van de resoluties) op lange termijn te verzekeren”. Hij weigerde verdere bijzonderheden te geven.

Iraakse veiligheidsagenten houden al sinds dinsdag de 44 leden van de zesde nucleaire inspectiemissie van de VN vast op de parkeerplaats van het gebouw van de Iraakse Atoomenergie Commissie. Om hen vrij te krijgen heeft de Veligheidsraad er nu mee ingestemd dat de omstreden documenten die de inspecteurs uit het gebouw hebben meegenomen, door de Iraakse autoriteiten samen met de inspecteurs worden gecatalogiseerd. Irak eiste aanvankelijk dat de inspecteurs de documenten - volgens Bagdad onbelangrijke maar vertrouwelijke personeelsdossiers, volgens de VN de administratieve structuur van Iraks kernwapenprogramma - zouden afgeven.

Wanneer het beleg in Bagdad wordt opgeheven, was vandaag echter nog niet duidelijk, ook al eiste de Veiligheidsraad gisteren tevens de onmiddellijke vrijlating van de inspecteurs. De Amerikaan David Kay, leider van de VN-missie, zei vanochtend over zijn satelliettelefoon vanaf de parkeerplaats geen teken te zien van een Iraakse versoepeling. Hij zei dat Iraakse functionarissen zich totaal owetend hadden getoond van wat er bij de VN in New York is overeengekomen. Maar als de inventarisering van de stukken eenmaal op gang kwam, zei hij, “is het niet bijzonder ingewikkeld of moeilijk. Dan wordt het een kwestie van uren.” Hij voegde eraan toe dat zijn inspecteurs vastbesloten zijn hun werk voort te zetten, als deze crisis is opgelost.

De inspecteurs werden gisteren voor de tweede achtereenvolgende dag geconfronteerd met een tegen hen gerichte demonstratie. Woensdag kwamen er verwanten van het personeel van de Atoomenergie Commissie protesteren tegen de confiscatie van de "personeelsdossiers'; gisteren werden duizenden mensen aangevoerd om Kay te veroordelen en de VS aan te vallen. “Dood aan de vijanden van Irak” scanderden ze onder andere. De Iraakse regeringskranten, die nog geen melding hebben gemaakt van het compromis, schreef dat “Irak nooit zal wijken voor de Amerikaanse chantage”.

Intussen eiste Bagdad gisteren in een nieuwe brief aan de Veiligheidsraad dat eerder de gestelde voorwaarden voor het gebruik van eigen helikopters door VN-inspecteurs worden vervuld. De VN hadden een eerste vlucht voor zondag vastgesteld, nadat Bagdad eerder deze week had laten weten onvoorwaardelijk akkoord te gaan met de helikoptervluchten. Maar de Iraakse VN-ambassadeur Abdul Amir al-Anbari schreef dat de VN niet van hun helikopters mogen gebruik maken zolang geen overeenstemming is bereikt tussen de autoriteiten in Bagdad en het hoofd van het speciale wapencomité van de VN, Rolf Ekeus, “die in Bagdad wordt verwacht”. De Veiligheidsraad heeft gisteren juist het eerder door Bagdad geopperde idee van een bezoek van Ekeus van de hand gewezen.

Leden van de Veiligheidsraad die dachten dat de controverse over de heilikopters eerder deze week was opgelost, hoopten dat de nieuwe brief door de ontwikkelingen was achterhaald. Maar een Amerikaanse diplomaat was daar niet zo zeker van. David Hannay, de Britse VN-ambassadeur, zei dat de Irakezen “een ernstig risico” nemen als ze nieuwe problemen maken. (Reuter, AFP, AP)