KLAUS BARBIE (1913-1991); De slachter van Lyon

“Symbool van alles wat Frankrijk tijdens de oorlog heeft geleden”, zo kwalificeerde de Franse advocaat en nazi-jager Serge Klarsfeld de gisteren overleden Klaus Barbie eens. Twee jaar lang terroriseerde hij als chef van de Gestapo de Franse stad Lyon. Hij gaf opdracht tot de executie en het op transport stellen van duizenden Franse joden en verzetsstrijders. Dat Barbie in Frankrijk tot symbool van het door Duitsers veroorzaakte kwaad werd, is verder veroorzaakt door het feit dat hij de hand had in de dood van Jean Moulin, de beroemdste Franse verzetsstrijder.

In 1952 en 1954 was Klaus Barbie al bij verstek ter dood veroordeeld wegens oorlogsmisdaden, maar die veroordelingen waren verjaard toen hij in 1983 door Bolivia naar Frankrijk werd uitgewezen. Het proces tegen Barbie in 1987, dat uitliep op veroordeling tot levenslange gevangenisstraf wegens misdaden tegen de menselijkheid, deed de emoties onder Barbies slachtoffers in volle hevigheid oplaaien. Tekenen van berouw over zijn daden heeft Barbie tijdens het proces nooit getoond. “Is er iets om spijt van te hebben. Ik ben er trots op een bevelhebbend officier te zijn geweest in de beste militaire organisatie van het Derde Rijk, en als ik nog duizend keer geboren zou worden, dan zou ik duizend keer zijn wat ik ben geweest”, zei hij eens tegen een verslaggever.

Klaus Barbie wordt op 15 oktober 1913 in Bad Godesberg bij Bonn geboren als zoon van Nikolaus Barbie, een oorlogsveteraan uit de Eerste Wereldoorlog. In 1933 sterven zijn vader en zijn broer Kurt kort na elkaar en een jaar later voegt Klaus zich bij de Hitler-Jugend. Twee jaar later treedt hij toe tot Hitlers SS. In 1940 wordt hij gedetacheerd bij de Gestapo in Nederland. Hij is achtereenvolgens werkzaam in Den Haag en in Amsterdam, waar hij belast wordt met de het arrestatie en het op transport stellen van joden.

In 1942 wordt Barbie overgeplaatst naar Frankrijk voor de bestrijding van het verzet en de regio van de Rhône. Bovendien krijgt hij tot taak joden te arresteren. Meer dan vierduizend zijn er door zijn toedoen afgevoerd naar vernietigingskampen. In 1943 krijgt hij Jean Moulin, de persoonlijke vertegenwoordiger van Charles de Gaulle in het Franse verzet, in handen tijdens een vergadering van verzetsstrijders. Een collaborateur zou Moulin, die in opdracht van De Gaulle de vergadering bijeen had geroepen in Caluire bij Lyon, verraden hebben. Moulin sterft in de gevangenis na martelingen die door Barbie persoonlijk zouden zijn uitgevoerd.

In 1944, bij de bevrijding van Lyon, weet Barbie naar Duitsland te ontkomen. De Franse autoriteiten vragen de Amerikanen om zijn uitlevering, maar die laten hem, onder de naam Klaus Altmann, met zijn vrouw en twee kinderen naar Zuid-Amerika ontsnappen wegens bewezen diensten aan de Amerikaanse contra-spionage. Hij onderhoudt vooral goede betrekkingen met de Boliviaanse dictator Hugo Banzer

In 1972 slaagt Beate Klarsfeld, vrouw van de advocaat Serge, erin Barbie in Zuid-Amerika te traceren. De militaire regering van Bolivia verzet zich echter tegen zijn uitlevering. Maar als dat land een democratische regering krijgt, levert die Barbie in 1983 uit aan Frankrijk. In juli 1985 wordt hij officieel aangeklaagd wegens "misdaden tegen de menselijkheid', misdaden die nooit verjaren. In 1987 wordt hij tot levenslange gevangenisstraf veroordeeld tijdens een proces waarvan de beklaagde zelf een groot deel weigert bij te wonen.

“Barbie had het geluk op natuurlijke wijze te sterven, iets dat zijn slachtoffers nooit werd toegestaan; zij stierven een afschuwelijke en wrede dood”, aldus Beate Klarsfeld gisteren in reactie op Barbie's dood. Hij zal in Bolivia ter aarde worden besteld, waar ook zijn vrouw is begraven.