Geen klinkers meer schrijven nahersenbeschadiging

Zndr klnkrs s d bdschp ng wl t vlgn mr ht wrdt r nt nvdgr p. De Italiaanse arts dr. R. Cubelli ontdekte bij twee patienten die hersenbeschadigingen hadden opgelopen na een beroerte een merkwaardig schrijfgebrek. De een schrijft uitsluitend nog medeklinkers, voor iedere klinker laat hij een stukje wit.

De ander schrijft telkens verkeerde klinkers en wisselt klinkers van opeenvolgende lettergrepen om, terwijl de medeklinkers gewoon correct op papier komen. Volgens de auteur is dit fenomeen voor de medische wetenschap geheel nieuw. Blijkbaar ligt het onderscheid tussen klinkers en medeklinkers in de hersenen veel dieper verankerd dan tot nog toe werd aangenomen.

Schrijf- en spellingsproblemen komen na beschadiging van de linkerhersenhelft vaak voor. Aan een beroerte, hersentumor of beschadiging van de hersenschors kan men allerlei soorten lees- en schrijfproblemen overhouden, die dikwijls gepaard gaan met moeilijkheden bij het spreken en luisteren (afasie). Sommige patienten schrijven de woorden precies zoals ze ze horen, anderen schrijven net iets anders dan ze bedoelen, zoals "ster' als er "maan' moet staan, "neefje' voor "oom'. Sommige mensen onderkennen hun schrijfprobleem en laten letters waar ze niet zeker van zijn eenvoudig weg.

De beide Italiaanse patienten waren door een beroerte in de linker hersenhelft getroffen. De man die alle klinkers wegliet was rechtszijdig verlamd geraakt en daardoor gedwongen om voortaan, een beetje bibberig, met zijn linkerhand te schrijven. De andere patient kon nog goed schrijven maar verwisselde daarbij steeds de klinkers, bijvoorbeeld "diatro' in plaats van "dietro' en "cora' in plaats van "caro'. Hij maakte deze fouten consequent, of hij nu moest schrijven, een woord hardop spellen, typen of overschrijven.

Het maakte daarbij niet uit of het nu om veel of weinig gebruikte, abstracte of concrete woorden ging. Steeds werden ongeveer evenveel fouten gemaakt. Blijkbaar stond deze spellingsstoornis geheel op zichzelf. Als de man gevraagd werd een bepaalde klinker op te schrijven, had hij daar geen moeite mee en ook niet met lettergrepen die letter voor letter gedicteerd werden. Pas in meerlettergrepige woorden rezen de moeilijkheden. Als gevraagd werd om diezelfde woorden die zo moeilijk te spellen waren meteen na te zeggen lukte dat goed, alhoewel niet perfect.

Blijkbaar is hier sprake van een stoornis in het korte-termijngeheugen. Waarom daarbij onderscheid wordt gemaakt tussen klinkers en medeklinkers blijft een open vraag. (Nature, 19 september)