Minister Joxe spreekt van beperkte actie: Franse troepen herstellen orde in hoofdstad Zaïre

KINSHASA, 25 SEPT. Enkele honderden Franse militairen die gisteren Zaïre zijn binnengekomen om hun vierduizend aldaar wonende landgenoten te beschermen tegen muitende militairen en plunderende burgers, hebben de orde in de hoofdstad Kinshasa hersteld.

Dat heeft de Franse minister van defensie, Pierre Joxe, vanochtend over de Franse radio meegedeeld. De vijfhonderd Belgische para's die gisteren uit België waren vetrokken richting Zaïre, zijn vanochtend in Brazzaville aangekomen van waar uit ze Zaïre zullen binnengaan om het leven van de circa 11.000 in Zaïre woonachtige Belgen te beschermen en hen indien nodig te evacueren.

Na België en Frankrijk hebben ook Griekenland, Italië en Portugal maatregelen getroffen om hun burgers te beschermen in Zaïre, dat maandag werd getroffen door muiterij in het leger, plunderingen en roofovervallen op ondermeer woningen van buitenlanders.

De Griekse minister van buitenlandse zaken zei gisteren dat er op de luchthaven bij Athene een passagiersvliegtuig klaar staat om Grieken uit Zaïre te gaan ophalen zodra de internationale luchthaven van Kinshasa weer open is. Het Italiaanse ministerie van buitenlandse zaken liet weten dat er een vliegtuig van de Italiaanse luchtmacht vandaag naar Zaïre zal vliegen om landgenoten te evacueren.

Brussel en Parijs hebben vandaag andermaal laten weten dat het een puur humanitaire actie is, bedoeld om de veiligheid van de buitenlanders in Zaïre te garanderen en dat de militaire operatie zeker niet als steun aan het bewind van president Mobutu Seso Seko moet worden uitgelegd. Mobutu regeert Zaïre nu 26 jaar met straffe hand. “Er is geen sprake van dat we verwikkeld raken in de binnenlandse aangelegenheden van Zaïre”, aldus de Belgische minister van defensie, Guy Coëme, voor de Belgische radio.

De Franse regering heeft president Mobutu vanochtend gewaarschuwd vaart te zetten achter de politieke hervormingen in zijn land. Minister Joxe ontkende elke vergelijking met de spectaculaire Belgisch-Franse militaire interventie in 1978 die het bewind van de pro-westerse Mobutu redde. “Deze jongste operatie is bedoeld om de veiligheid te garanderen van een bepaald aantal mensen dat daar woont, en niets anders.”

De Zaïrese oppositiepartijen toonden zich sceptisch. “In plaats van een volk te helpen dat onder de dictatuur en andere kwaden lijdt, schieten de buitenlandse troepen die dictatuur te hulp”, zo liet het coördinerend comité van de oppositie weten.

Mobutu heeft de afgelopen nacht in een radiorede de rebellerende soldaten opgeroepen naar de kazernes terug te keren. Hij zei in te hebben gestemd met de Belgisch-Franse actie. Bij de muiterij en de plunderingen die maandag uitbraken, zijn volgens Zaïrese functionarissen vijftien mensen gedood en zestig gewond geraakt. Maar ooggetuigen spreken van zeker dertig doden, onder wie een Franse soldaat.

De onrust brak uit toen ontevreden soldaten de straat opgingen omdat ze een toegezegde loonsverhoging niet zouden ontvangen. Het oproer verspreidde zich snel naar andere steden, ook in de zuidelijke provincie Shaba (voorheen Katanga). Volgens het Belgische ministerie van buitenlandse zaken was de situatie in het binnenland vanmiddag nog steeds “gespannen”.

In de hoofdstad zochten gisteren meer dan duizend burgers, voor het merendeel buitenlanders, hun toevlucht in het Intercontinental Hotel dat verdedigd werd door de Mobutu-getrouwe presidentiële garde. Zo'n 300 mensen, veelal Belgen en Fransen zijn gisteren de rivier over gevlucht van Kinshasa naar Brazzaville.

Honderden huizen en winkels in de hoofdstad zijn leeggehaald, meldden ooggetuigen gisteren. Soldaten leidden de plunderaars naar elektronicawinkels, supermarkten, apotheken en woonhuizen, waarvan ze de sloten openschoten om hen binnen te laten. Japanse, Duitse en Franse autohandelaren zagen honderden nieuwe auto's verdwijnen, restaurants werden letterlijk kaalgeplukt en uit de huizen werd al het meubilair, tot aan het behang toe, weggehaald. (AFP,AP, Reuter)