Irak houdt 44 inspecteurs VN omsingeld

BAGDAD-NEW YORK, 25 SEPT. Iraakse veiligheidsdiensten houden sinds gistermiddag 44 inspecteurs van de Verenigde Naties in hun auto's gevangen, die gisteren in een gebouw van de Iraakse Atoomenergie Commissie in Bagdad geheime documenten in beslag hadden genomen.

De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft gisteren hun onmiddellijke vrijlating geëist. President Bush heeft Bagdad beschuldigd van “onaanvaardbaar gedrag”.

Irak heeft inmiddels wel ingestemd met de eis van de Raad dat het de VN-delegaties die onderzoek doen naar zijn massa-vernietigingswapens onvoorwaardelijk toestaat eigen helikopters te gebruiken. Tot dusverre had het daaraan voor de VN onaanvaardbare voorwaarden gesteld onder verwijzing naar zijn veiligheid en soevereiniteit.

De leden van de zesde nucleaire inspectiemissie werden gisteren door de Iraakse autoriteiten tegengehouden toen ze met documenten en videobanden bij het gebouw van de Atoomenergie Commissie wilden wegrijden. Bagdad heeft laten weten dat ze weg kunnen als ze de stukken inleveren. Volgens de Iraakse vice-premier Tareq Aziz gaat het om de personeelsdossiers van de Atoomenergie Commissie, die “automatisch zouden worden doorgegeven aan de (Israelische geheime dienst) Mossad om de mensen die in deze projecten werken en hun verwanten te terroriseren en hun leven te bedreigen”. Irak heeft ook een schriftelijke klacht ingediend bij de VN over het optreden van de inspecteurs, en met name hun leider, de Amerikaan David Kay. Tareq Aziz zei gisteren dat Kay een agent is van de Centrale Inlichtingendienst (CIA), wat Kay zelf en de Amerikaanse autoriteiten als belachelijk hebben afgedaan.

Kay meldde vanmorgen over zijn satelliettelefoon vanuit zijn auto in een Amerikaans televisieprogramma dat de gewraakte stukken “de complete administratieve structuur van Iraks kernwapenprogramma omvatten” en bewijzen dat Bagdad “probeert nucleair materiaal te verwerven”. Naar verluidt geven de documenten ook bijzonderheden over Iraks buitenlandse leveranciers.

Kay voegde eraan toe dat de inspecteurs in een goede stemming zijn en het “zo lang als nodig is kunnen uithouden”. Ze hebben hun zes auto's en een autobus in een cirkel geparkeerd om zichzelf en hun stukken beter te kunnen beschermen. De inspecteurs slapen om de beurt; de wakenden bestuderen intussen de documenten en banden.

Pag.5:

Irak blijft VN-missie tegenwerken

De missie kwam maandag al in aanvaring met de Iraakse autoriteiten, die de inspecteurs urenlang opsloten in een gebouw waar ze ook al documenten over het kernwapenprogramma hadden gevonden. Ze vertrokken uiteindelijk nadat de Irakezen hadden beloofd de stukken de volgende dag bij hen af te leveren. Maar bij de documenten die ze vervolgens kregen, bleken de gevoeligste te ontbreken.

De Veiligheidsraad neemt intussen een nog tamelijk voorzichtige houding in. “Niemand dreigt met geweld”, aldus een Westerse gezant in de raad. “Als ze geen gehoor geven (aan de eis dat de inspecteurs, met documenten, hun vrijheid terugkrijgen) zullen we ook niet weggaan en niets doen, maar dat is de volgende fase”, zei hij.

President Bush waarschuwde gisteren de Iraakse president Saddam Hussein tegen “een nieuwe misrekening”. Hij voegde eraan toe dat voortdurende Iraakse tegenwerking van de VN-missies ertoe zou kunnen leiden dat “het Iraakse volk meer leed wordt toegebracht”.

Amerikaanse functionarissen zeiden echter niet over aanwijzingen te beschikken van ophanden zijnde militaire actie tegen Irak. Een van hen wees erop dat tegelijk met het materieel ook het aantal Amerikaanse militairen in het gebied is verminderd. Op het hoogtepunt van de oorlog tegen Irak waren er 540.000 Amerikaanse militairen ter plaatse; nu zijn dat er nog 33.000, voor een deel op vliegdekschepen. “Het zal in elk geval ten minste twee weken kosten om een staat van paraatheid voor actie tegen Irak te bereiken”, zei hij.

Wel zijn, zoals vorige week al aangekondigd, inmiddels Patriot-anti-raketraketten met 1.300 man bedienend personeel uit Duitsland naar Saoedi-Arabië gestuurd om dat land zo nodig te beschermen tegen Iraakse Scud-raketaanvallen. Eerdere VN-missies die tot taak hebben Iraks ballistische raketten op te sporen en te vernietigen hebben inmiddels een deel van Iraks raketarsenaal ontmanteld, maar niemand weet hoeveel Bagdad er op een afgelegen plaats nog achter de hand houdt. Om dat te weten te komen hadden die inspecteurs de omstreden helikopters nodig. Een nieuwe ballistische missie moet zondag beginnen.